Week 16: Eindelijk, eindelijk, eindelijk .........

Zondag 12 januari
Eindelijk, eindelijk, eindelijk……… na alles gechecked te hebben en wat nog miste voor mezelf duidelijk te hebben, kan ik om 15.30 uur de lijst met data naar mijn manager sturen. Heb hier weer de hele dag aan zitten werken, voelde al vanaf donderdag dat ik eigenlijk over mijn grenzen ging, maar kon echt de ruimte niet vinden om er even niet mee bezig te zijn. Terwijl mijn SLFs ’s morgens vanaf 6 uur al weer bezig waren elke dag en in sommige gevallen tot midden in de nacht, moest ook ik er gewoon 200% voor gaan. Weet dat Elie er ook een paar nachten aan heeft doorgewerkt, dus ook ik gewoon tot het gaatje. En dat komt er na het insturen dan ook echt even uit. Tranen over mijn wangen! Gewoon van pure vermoeidheid én ontlading, denk ik.
Vanmiddag al een berichtje dat de meeting van morgen niet doorgaat, vanwege een bezoek van VSO Zambia. Was nog even sprake dat ik er ook naar toe moest, maar ook dat gaat niet door. Dus kan ik morgen de tijd nemen om mijn rapporten te schrijven én alle andere klussen die ik op een lijstje aan het bijhouden was, omdat ik er geen tijd voor had.
Om echt even te ontspannen, kijk ik lekker op de bank de 1^e aflevering van Wie is de Mol? En de nieuwe serie Hoogvliegers. Zo blij dat ik VPN heb geïnstalleerd én geregistreerd bij NPO Start. Daar heb ik maandelijks wel wat geld voor over om airtime hier te kopen.

David heeft beloofd om morgen vanaf het VSO kantoor in Kigali mijn tas met pakket van thuis mee te nemen deze kant op. Kids hebben van alles opgestuurd naar Sjanne, die 2 weken in Nederland was. Fijn dat ze heeft aangeboden om vanuit Nederland wat mee te nemen. Afgelopen vrijdag heeft ze een knalroze rugtas bij Albertine afgeleverd. En zegt ze, er zelf nog wat extra’s in gestopt.
Kijk uit naar morgen maar hou slag om de arm. Er kan nog van alles misgaan namelijk. David vergeet het ………. Albertine is niet op kantoor …………. de VSO car gaat toch niet deze kant op …………….. of ze hebben geen tijd om het morgen af te leveren, maar doen dat een andere dag op de terugweg…………. Probeer op alles voorbereid te zijn.

Maandag
Dit dagje had ik echt even nodig…… wel aan het werk, maar zonder druk op de ketel.
Mailtje naar Roos, die me vorige week al had gemaild. Roos is een ex-volunteer, heeft in diverse landen als volunteer gewerkt (niet alleen voor VSO), waarvan 4 jaar hier in Rwanda, van 2012-2016. VSO Nederland doet een pilot, waarbij een ex-volunteer gekoppeld wordt aan een volunteer. Een soort van coaching op afstand, beginnend voor vertrek, tijdens (1x in de 3 maanden of zo) én na terugkeer (omdat het voor velen lastig is om je draai in Nederland weer te vinden). Durf van mezelf te zeggen dat ik het niet echt nodig heb, op dit moment. Mede omdat mijn start goed was met Louise in de buurt. En van tevoren al contact had met Sjanne, Maaike en Gerjanne, dankzij Maria van VSO Nederland. Mijn even eruit stappen om te relaxen in ViaViaKigali met Astrid als ex-volunteer is ook iets om af en toe even te sparren. Maar…….. je weet natuurlijk ook niet wat je misschien nog tegen gaat komen en sparren met iemand die dezelfde ervaring heeft, is altijd leuk!
En werk graag mee aan de pilot omdat het voor toekomstige volunteers overal in Afrika en Azië natuurlijk heel fijn is om zo’n back-up te hebben. Goed initiatief!
Mailtje naar Faith, de communication advisor van VSO. Ze is erg enthousiast over wat ik haar heb gestuurd en met name over de foto’s. Zij wil graag dat ik die als jpeg.bestanden aanlever. Waarschijnlijk kom ik die straks een keer tegen op Twitter, LinkedIn etc. als publiciteit voor BLF.

De wijzigingen voor het databestand stromen ook geregeld weer binnen, net als de data die we nog misten. Dus die werk ik tussentijds wat bij.
Eindelijk, eindelijk, eindelijk………….. zomaar een uurtje gelezen op de bank!

En een planning gemaakt voor de rest van de week, wat de hele dag als ballonnetje in de lucht bleef hangen. Namelijk weer eens afhankelijk van bevestiging van datums waardoor ik niet echt een duidelijke planning kon maken. Op het programma deze week: een District partnership meeting over BLF extension, een dag naar Nyagatare om Elie en zijn team te ondersteunen, en 2 dagen schoolvisits. Om 17.00 uur neem ik toch maar contact op met David, waarvan ik weet dat hij de hele dag weer druk is met het bezoek van VSO Zambia en stafmedewerkers. Heeft hij al een datum van de partnership meeting? Nee, nog niet, hij informeert daar de hele dag al naar. Plan maar gewoon in, zegt hij. Nog geen 10 minuten later, zegt hij, dat hij bevestiging heeft voor vrijdag. Mooi! Gauw Elie gevraagd of donderdag hem past. Ja, dat is goed. Volgende stap: Theo bellen om hotel te boeken voor een overnachting en te regelen dat we daar een dag kunnen werken inclusief lunch. Had al aangegeven dat ik het geen probleem vindt om ’s morgens vroeg naar Nyagatare te reizen én ’s middags weer terug. Maar zowel Elie als David als Theo geven aan dat dat veel te vermoeiend is. Dus laat ik het aan Theo over, hij moet maar bepalen wanneer ik dan heen en terug reis.
En daarna Bigabo berichtje gedaan of ik morgen met hem mee kan op zijn schoolvisits.

Vraag ook aan David of hij mijn tas nog mee heeft genomen…………………? En wat ik al dacht: hij is het vergeten……… Ik stuur hem 2 huilende gezichtjes. Maar, zegt hij, Theo reist morgen terug naar Kigali en neemt de tas woensdag weer mee naar Gatsibo. Ik had het natuurlijk gewoon gelijk bij Theo neer moeten leggen, die is veel beter in dit geregel. Dus ook nog maar weer een berichtje naar Theo, of ik hem moet helpen herinneren én informeer nog even Albertine dat Theo hem komt halen, omdat David het vergeten is. Ze stuurt me gelijk een excuus: ze is het zelf ook vergeten…….
We gaan het zien of het morgen lukt!

s’Avonds nog uitgebreid Facetimen met Marloes die met Bart, Gijs en Marlou een paar dagen op wintersport is. Ik ben van plan om in april 2 weken polshoogte te gaan nemen in Nederland.
Ze hebben hier in april 2 weken vakantie, 1 officiële dag voor de herdenking van de Genocide en Pasen valt erin. Was eigenlijk niet van plan om binnen het jaar terug te gaan, maar het lijkt er toch van te komen. Volgende week dien ik mijn verlofaanvraag in bij David, hij weet dit al, maar het moet nu officieel. Ik heb al een paar keer gevraagd naar mijn contract: dat heb ik in het begin al getekend, Papa Diouf ook, maar het district moet de laatste handtekening zetten. David is er al 2x achteraan geweest, ik ben al eens een keer met Theo langsgereden, maar mijn contract heb ik nog steeds niet. En…. Nu weet ik waarom én ook waarom ik maar geen klik krijg met de DEO.
Het blijkt dat de DEO namelijk mijn contract is kwijtgeraakt……. Wat me niet verbaast, want het kantoor staat vol met opgestapelde dossiermappen en losse dossiers. Echter, hierdoor is de DEO in een zeer lastig parket geraakt. Want……… nu moet ze aangeven bij de DDE (haar baas) en bij VSO dat ze het kwijt is. En dat betekent in haar ogen groot gezichtsverlies, zowel bij haar baas als bij VSO. En bij mij, de internationale DTA. En dus doet ze gewoon alsof ik er niet ben! In Nederland zouden we zeggen: Oh vervelend, ik draai hem even opnieuw uit, laat iedereen even opnieuw tekenen en klaar! Hier vreest ze voor haar status én voor haar baan. Ze is dus al weken aan het overleggen met David hoe dit nu toch moet. Wat kunnen ze het zichzelf hier toch moeilijk maken!

Dinsdag
Eindelijk, eindelijk, eindelijk…….. een dagje op de motor naar scholen. Na weken!
Augustin is op tijd en fit! Ik stuur hem steeds een berichtje met daarin een verwijzing naar nuchter zijn. Elke keer op een andere manier, als herinnering.
We vertrekken om 07.00 uur, de lucht is strakblauw, de zon schijnt, we hebben wéér een andere motor. Moet nog wel een jasje aan want de wind is nog koud. Een half uur vliegen we over de hoofdweg, grotendeels langs Lake Muhazi. En tjonge, wat geniet ik van dit ritje na al die weken thuis werken en meetings. Dan omhoog de binnenlanden in. We bezoeken 2 scholen en hebben daar een groupsmeeting met de reken- en Engelse leraren. Voor het gemak nog even van P1 t/m P5. Omdat er ook nog veel leraren niet zijn (ziek of in een meeting elders) duren de bijeenkomsten niet zo lang. Om 12.00 uur zijn we al klaar. Bigabo vertelt dat op de volgende heuvel zijn nieuwste school wordt gebouwd, die is bijna klaar. We bellen de headteacher om te vragen of we daar even langs kunnen. Maar daar is niemand op het moment; leerlingen komen pas volgende week en de leraren zijn er ook nog niet. Ze wachten op dit moment op de leerlingentafels- en banken, die moeten nog geleverd worden. Bij het weggaan van deze school sta ik eerst een hele tijd te kijken naar het verbluffende uitzicht op Lake Muhazi, zo gezien vanaf mijn heuveltop. Wat een prachtig plaatje, schitterende kleuren door het mooie weer en Lake Muhazi kronkelend door het landschap. Deze rivier/meer loopt helemaal door tot aan Kigali. En ik zie nog iets bijzonders: een paar heuvels verder is er een heel groot stuk landschap dat veel lichter van kleur is. Bij navraag aan Bigabo blijkt dat de First Lady daar bloemen kweekt die ze exporteert naar Europa. Hij weet helaas niet wat voor bloemen het zijn, maar het is een immens groot landschap. Met deze business steunt ze op de één of andere manier ook de gemeenschap daar om heen. Vervolgens rijden we toch nog een stukje verder, want Bigabo is behalve SLF óók boer, samen met zijn familie. Ze hebben een groot stuk land, waar ze o.a. mais op verbouwen. En als we daar zijn, blijkt midden in dit maisveld een school te staan, Mustard Seed ……… Deze hoort inderdaad ook bij de Mustard Seed in mijn straat….. de familie van Bigabo steunt deze school met het geven van Engelse lessen en ze voorzien van maaltijden en water. Deze kinderen zijn weer zo verschillend van de scholen waar we net waren. Beleefd, praten keurig Engels, zien er heel verzorgd uit.

Thuis geniet ik nog even van de rust, eet mijn lunch, maak mijn boodschappenlijstje en sta op het punt naar de markt te gaan als David me belt………. Terug naar de harde werkelijkheid! Of we nog even willen uitzoeken welke vakken de leraren nog meer geven, behalve Engels en rekenen……….
Voor morgen 12.00 uur! Dat dit een onmogelijke taak is, mag duidelijk zijn. Compromis, mijn SLFs gaan alle 230 SLLs vanavond nog bellen om die gegevens te achterhalen. Sommige leraren blijken wel 4 of meer vakken te geven, ik typ het braaf in, maar tegelijkertijd bedenk ik dat dit voor het databestand niet handig is. Doordat ze alle vakken in 1 kolom willen hebben, hebben ze straks niet meer de mogelijkheid om daarop te selecteren of te sorteren. Van de andere 1300 leraren moet dat dan maar de komende weken, als we tenminste die tijd ervoor krijgen. Ga morgen toch navragen naar het doel. Voordat we iets doen waar ze later niets mee kunnen. Maar misschien denk ik te moeilijk ,kan ook.
Tot overmaat van ramp is Jean de Dieu onbereikbaar en heeft hij ook nog steeds zijn 6 scholen niet bij mij ingeleverd. Volgens David is dit heel erg ongebruikelijk voor deze SLF. Ik deel mijn zorgen over zijn leefstijl, altijd maar doorgaan. Nu hij niet bereikbaar is, gaan er bij David wat alarmbellen rinkelen. Dit is deze week al een paar keer gebeurd, zegt hij. Ik stuur Damascene en Bigabo er achter aan. Probeer hem te bereiken en probeer te achterhalen voor welke uitdaging hij staat. Wellicht moeten we hem gaan helpen morgen? Heeft hij gezondheidsproblemen, die signalen zijn er ook. Vergt zijn studie teveel van hem? Maar als ik ergens naar vraag, krijg ik altijd het standaard antwoord: I am fine. Wellicht kunnen zij beter met hem hierover communiceren, in het Kinyarwanda (Engels is moeilijk voor hem) én hoeft hij het niet tegen een vrouw te vertellen. David gaat hem ook nog bellen. Ondertussen heb ik hem sms-jes en Whatsappjes gedaan op beide nummers, dat ik hem dringend probeer te bereiken. Hij reageert 2 uur later, ik ben er! Ik ga hem nu niet verder bevragen naar zijn omstandigheden, laat dat nu aan David en de beide andere mannen. Vraag of het klopt dat ik nog steeds 6 van zijn scholen mis én dat hij nu ook nog achter vakken aan moet bellen. Hij antwoordt: ik ga je nu een update van mijn lijst sturen. Om 21.00 uur nog steeds geen lijst. Ik ga er nu niet tot midden in de nacht op wachten. Ga zo mijn bedje in én morgen om 06.00 uur check ik of er al informatie is. Zo ja, hup eruit en aan de slag. Zo nee, pit ik nog een uurtje door en dan aan het werk.

Woensdag
Maar 1 woord voor deze dag: data-collectie, arghh!!
Ben de dag wel rustig begonnen, vanaf 09.00 uur weer achter de computer én ’s avonds om 23.00 kan ik eindelijk bijgewerkte datalijst versturen.
Moet halverwege de dag nog weer een keer achter Jean de Dieu aan, volgens mij heeft hij de opdracht van het verzamelen van alle vakken die leraren geven niet opgepikt. En dat klopt, compleet gemist. Ga ik nu doen, zegt hij. En gelukkig komt deze opdracht wel snel mijn kant op.

In mijn compound komt Betty binnenlopen, een Congolese vluchtelinge. Ze heeft een bachelor degree gehaald maar verkoopt nu gedroogde visjes om aan de kost te komen. Het is voor haar heel moeilijk om werk te krijgen op bachelor niveau. Volgens haar heten deze visjes Zanzibar. Denk dat het hetzelfde is als wat Gerjanne sambasa noemt én waar Mutoba een heerlijk recept voor heeft. Hebben we helaas niet kunnen uitproberen tijdens mijn logeerpartij. Heb het al vaker op de markt zien liggen, maar er me nog niet aan gewaagd. Ze legt me uit hoe ik het moet klaarmaken. En volgens haar blijft dit 3 weken goed. In mijn beleving is dit gedroogde anjovis? Ze geeft me haar telefoonnummer voor als het niet lukt. Dan komt ze het me leren! Ik probeer het ’s avond gelijk uit, zoals ze het heeft uitgelegd. Het is wel aardig, maar niet bijzonder. Denk toch dat ik haar binnenkort ga bellen of ze komt koken! Misschien kan ik de Peace Corps meiden erbij vragen. Hebben we een maaltijd om te delen, een recept erbij en wie weet kan ik Betty vaker vragen om me iets te leren koken. Voor haar een bron van inkomen, voor mij gemak na mijn werk. Moet het eerst wel wat minder hectisch worden.

Het is de bedoeling dat ik morgen in Nyagatare werk. Daar hoort een overnachting bij omdat heen en weer reizen best vermoeiend is. Theo zou mij moeten vertellen wanneer ik moet reizen, maar ik heb zelf halverwege de dag al besloten dat ik dat niet ga doen. Eerst die data weg, ga niet stressen omdat ik ook nog moet reizen. Ik reis morgenochtend vroeg wel.
Dus stuur ik hem dat bericht en met de boodschap dat ik dan liever na het werk blijf overnachten en de volgende ochtend weer vroeg terug reis. Geen reactie. Hij is ook aan het reizen.
Theo zou mijn tas meenemen vanuit Kigali, maar…. hij doet me een berichtje dat hij met het openbaar vervoer moet en dan de tas liever niet meeneemt. Wat ik snap, maar ben wel beetje teleurgesteld omdat ik nu nog langer moet wachten.
Om 17.00 uur krijg ik een reactie op mijn mail. Hotel is geboekt, je kunt er nu nog naar toe reizen. Ik reageer dat ik dat echt niet meer ga doen nu.

Donderdag
Mis net de bus van 08.00 uur, verdorie. Nu moet ik wachten tot 8.30 uur en ben ik om 09.30 uur in Nyagatare. Voor Elie geen probleem, die begint gewoon alvast aan ander werk. Eenmaal in het hotel blijkt Theo er ook te zijn. Hij heeft voor vandaag een kamer geboekt dus ik kan blijven slapen. Eh verdorie….. ik heb vanochtend even met wat spullen om te overnachten in mijn handen gestaan (zal ik dat toch maar meenemen?). Maar het ook weer aan de kant gegooid. Maar ga het wel doen, toiletspullen liggen altijd in de badkamers hier. En ik ga toch eerst langs huis, dus dan kleed ik me wel even om voordat ik naar de meeting ga. Kan die warme douche en niet zelf koken, even niet weerstaan. Werk superfijn met Elie, ik leer hem hoe hij Powerpoint presentaties kan maken (hij heeft wel een hele oude versie) en hij vertelt me weer van alles over het ontstaan van BLF en de ontwikkeling daarvan. Hij had graag gezien dat ik er ook vanaf het begin bij geweest was, het was nogal een uitdaging allemaal. Maar we staan nu ook weer voor een uitdaging: we krijgen er allebei een SLF bij, Elie weer naar zijn oude district én een hoop nieuwe dingen komend jaar. Daarna bereiden we allebei onze review meetings voor onze teams voor. Elie besluit om lang te blijven zodat we samen kunnen dineren (en hij dus niet hoeft te koken) en dan daarna naar huis op de moto en lekker slapen. Bellen nog even met FOO Theo of dat akkoord is. Die is zeer verbaasd dat we allebei nog steeds aan het werk zijn. Maar hij vindt het goed, ook Elie mag blijven eten. Tijdens het werk hebben we wel veel last van muskieten. Het hotel is midden in de stad maar ook hier zitten we op een overdekt terras met onze laptops. Met name Elie wordt nogal belaagd en hij heeft het koud in zijn t-shirtje. Hij is vergeten een sweater met lange mouwen en capuchon mee te nemen, dus leen ik hem mijn jasje. Hij gaat ook echt helemaal in het jasje zitten, capuchon op: donkere man in een donker jasje, als je hem tegen zou komen in het donker, ga je een blokje om, denk ik. Of je ziet hem niet! Kan ook! Als hij ’s avonds met zijn motordriver naar huis gaat, ruilen we om. Ik weer mijn jasje en ik leen hem nu mijn sweater. Komt dinsdag in Kigali wel weer mijn kant op. Maar mijn jasje is ook mijn regenjack, dus die wil ik liever bij me houden.

Elie ontdekt ineens op ons terras een minister. En even later volgen er nog een paar. Het zegt mij natuurlijk allemaal niets, maar Elie weet even niet meer waar hij moet kijken. Mijn hele hotel zit vol met ministers!

Ah en eindelijk, eindelijk, eindelijk…….. komt mijn tas vandaag naar Kabarore. David reist vandaag met de VSO car van Kigali naar mijn stek. Thanks aan Theo voor de tip! Dus David krijgt een 2^e kans. Als ik hem aan de telefoon heb om het dat te vertellen, gaat hij gelijk naar Albertine die hem de tas overhandigd. Morgen is hij er!! Hij is stiknieuwsgierig naar wat er in zit. Heb hem gewaarschuwd, als je hem open maakt, plopt er waarschijnlijk van alles uit en krijg jij het er niet meer in….. Succes!

Vrijdag
Om 05.30 uur eruit, om 06.00 uur ontbijt. Ik heb geluk, kan aanschuiven aan het ministers ontbijtbuffet, waar heel lekkere dingen staan. En…… nog geen minister te zien, dus heb ik 1^e keus. Maar niet veel tijd, want mijn bus vertrekt om 06.30 uur. Elie heeft gisteren even gebeld met weer één van zijn oud-studenten die daar werkt om te checken hoe laat de bussen vertrokken. De oud student belooft om mij te supporteren op het busstation. Niet echt nodig, heb deze trip al vaker gedaan, er is geen kip te bekennen, alles ligt nog op 1 oor waarschijnlijk, ‘óók de oud student haha! Ik zit al lang en breed in de bus, waar welgeteld 2 vrouwen in zitten, als hij aankomt op het buspark. Dus zwaai ik maar naar hem om te laten zien dat ik hem heb gespot.

Ben om 07.45 uur thuis, gauw even mijn tas ompakken en omkleden, om 08.15 uur staat Augustin voor mijn poort. Heb een meeting in Akagera Hotel; BLF extension partnership meeting. Had gister een enthousiast verhaal van Elie over de meeting in zijn district. Heb gelijk verteld dat ik niet zo’n hoge verwachtingen heb van de onze. En inderdaad…………
David deelt met mij zijn verhaal, hij heeft de hele week SMSjes, telefoontjes en Whatsapp berichtjes gedaan naar de DEO. Werd niet op gereageerd en telefoontjes niet opgepakt. Hij is gisteren afgereisd en arriveerde om 16.00 uur op haar kantoor. Reactie van de DEO: ik ben deze meeting compleet vergeten, we gaan hem uitstellen. Reactie van David: Nee, gaan we niet doen! We gaan nu samen zitten en ik ga je helpen om alle deelnemers nu persoonlijk uit te nodigen. Om 19.00 uur was de klus geklaard. Als toppunt zegt ze doodleuk dat ze er zelf niet zal zijn, hier ook ministers op bezoek, daar moet alles voor wijken. Maar echt……. Ze is er nooit op meetings! Er zijn dus ook geen DDE, geen Vice Major of andere hogeren van onze partners in de meeting. We missen zeker 40 headteachers en van de 14 onderwijsinspecteurs is er maar 1 (en die is er altijd!!). Dit district heeft echt een probleem. Hoe kunnen we van headteachers verwachten dat ze volledig gaan voor BLF als het District er niet voor gaat? Mijn SLFs worden er wat moedeloos van. Ik deel mijn zorgen met Selina die met onze headteachers werkt en tegen dezelfde desinteresse aanloopt. Ze besluit het hogerop aan te gaan kaarten om te kijken wat we kunnen inzetten om dit om te turnen. Ik heb ondertussen allerlei ideeën: misschien moet ik 1 dag of ochtend op het Districtkantoor gaan werken? Gewoon om BLF in de picture te houden? Een week voor elke meeting de DEO persoonlijk bezoeken met mijn manager of een SLF? BLF terugtrekken uit dit district? Wat helemaal niet kan, maar misschien als wake up call? Selina gaat over 3 maanden weg en ik hoor niets over iemand die haar werk gaat overnemen………… In dit district moeten alle posities ingevuld zijn, anders komen we er helemaal niet doorheen…….. Wordt vervolgd…….

Doordat er ministers op bezoek zijn in onze districten zijm ook het leger en de politie volop aanwezig. Het duurt even voordat ik me realiseer dat het één met het ander te maken heeft. Het beeld is ineens zo anders als je steeds leger- en politietrucks ziet. Dit zijn grote trucks met in de laadbak stoelen gemonteerd zodat aan weerskanten van de laadbaak de militairen en politie-agenten in vol ornaat én gewapend zitten. Met zeer grote snelheid gaan ze over de wegen, onverantwoord! In het centrum waar de winkels zitten, worden door beiden controles gedaan. Waarbij ik niet interessant ben.

Ondertussen heb ik mijn eigen problemen: het grote hangslot van mijn voordeur doet het niet meer, het water is al een paar dagen verdwenen, pinda’s en eieren zijn niet meer te verkrijgen, zo zat van mijn melk die echt binnen een paar uur soms al weer zuur is, elektriciteit heeft powerdips…….
Dus acties!
Met Augustin vanmiddag op zoek geweest naar een nieuw groot hangslot, want als ik in Kigali ben, moet ik echt een hangslot aan de buitenkant, gelukt!
Het waterprobleem laat ik even: gisteravond warme douche gehad, heb nog wat flessen staan, mama Ali gaat vast morgen weer jerrycans laten bezorgen voor de was en het poetsen én dan kan ik het toilet even goed doorspoelen én ik ben de komende week 5 dagen in Kigali. Af en toe loopt er iemand met een schroevendraaier of iemand met een hamer naar mijn watertank, dus wordt aan gewerkt, denk ik?
In plaats van pinda’s en eieren stort ik me op het stuk Rotterdamse oude kaas dat Sjanne als verrassing in de roze tas heeft gestopt, zó lekker!!
Ga mijn melkvoorziening anders regelen. Als ik namelijk een halve liter houdbare melk koop, kost me dat 500 Rwfr, die ik vervolgens even kan gebruiken maar soms aan het eind van dezelfde dag of de volgende ochtend al weer weg kan gooien. Mijn koelkastsyteem, een pan met koud water, werkt niet én het regenseizoen is aan zijn eind. Merk dat het steeds droger én dus ook warmer aan het worden is. Als ik een hele liter verse melk koop, kost me dat 250 Rwfr. Dus heb ik net een thermosfles van 1 liter gekocht (investering van 7000 Rwfr) , ga steeds 1 liter verse melk kopen , kook die én dan in de thermosfles, volgens de verpakking blijft het dan 20 uur heet. En net besloten om toch ook nog een thermosfles van een halve liter te kopen (4000 Rwfr) om ook bij nood de halve houdbare liter daarin te bewaren.
Powerdips van de elektriciteit zijn te doen, duren tot nu toe maar 10-15 minuten. Goed zorgen dat mijn WakaWaka en extra powerbanks opgeladen blijven.

En eindelijk, eindelijk, eindelijk ………. lijkt erop dat ik nu een rustig weekend heb, waar ik nu ook echt aan toe ben!

Week 15: Hels karwei, 1500 leraren en "nieuwe" job

Weekend van 4 en 5 januari
Rustig weekend! Mijn huis en mijn was weer schoon door mama Ali. Er is al een paar dagen geen water meer. En dus moet ze water gaan kopen om mijn huis en was te doen. Er komt iemand met jerrycans water, afgeladen op een fiets. Om te voorkomen dat het water uit je jerrycan klotst tijdens vervoer, stop je gewoon een groene bakbanaan in het gat. Hij giet 4 jerrycans over in mijn jerrycans: kost me 400 Rwfr ( = 40 cent).
Met Elie hou ik zondag een Whatsapp meeting omdat onze manager niet echt een plan heeft voor januari en dus bedenken we samen een plan voor onze beide teams. Start maandag met een meeting. Verder kijk ik films en lees ik een boek.
Wil aan het werk!
Stuur mijn motordriver een sms dat ik hem morgen nodig heb, dat ik nog steeds aan het knokken ben voor zijn contract, dat dit niet makkelijk is en dat hij dus niet dronken of met een kater mag verschijnen. Yes, zegt hij.

Maandag
Augustin is op tijd én ziet er goed uit. Open blik, netjes in de kleren, nuchter én schoon! Top!
Heeft een supersonische motor bij zich, om weer uit te proberen blijkbaar. Met tijgerprint, beetje pooierlook! Maar ik zit er goed op, heb zelfs een extra steuntje voor mijn billen. En deze motor is wat langer waardoor er meer ruimte is tussen hem en mij. Handig om een extra tas mee te kunnen nemen. Op de terugweg wéér een andere motor! Met een zacht rugsteuntje, lekker hoor. Ik was met Bigabo al aan het teruglopen toen hij eraan kwam. Fijn dat Bigabo ook op de hoogte is van Augustin zijn zwakke punt: nu kunnen we beiden op hem letten én coachen. Van FOO Theo mag ik hem nog als driver gebruiken voorlopig, de nieuwe contracten komen pas in april.
Superleuk om iedereen weer te zien! Zo te zien en te horen, heeft iedereen een goede vakantie gehad. Vooral veel uitgerust, hoor ik. Sommigen op familiebezoek. Maar sommigen ook bewust niet omdat het reizen nogal veel geld kost. Van Damascene hoor ik dat hij ervoor zorgt dat zijn jongere broer en zus naar school kunnen, dat kost hem 210.000 Rwf per termijn. Dat is dus elk kwartaal een maandloon voor hem. Ik hoor steeds meer dat jongeren werken om het schoolgeld voor hun broers/zusjes te betalen. En weer……. Respect voor deze jongelui! Ouders zijn niet in staat vanwege allerlei problemen om hun kinderen naar school te laten gaan door diverse omstandigheden: armoede, ziekte, alcoholverslaving. Goed dat deze generatie het wel oppakt, waardoor er meer kansen komen op een goed bestaan zonder armoede en de problemen die daarbij horen en een betere persoonlijke ontwikkeling.
Heb van Gerjanne het memoryspel Ik hou van Holland meegenomen en dat spelen we als start! Hilarisch weer, hoeveel lol kun je hebben met zo’n simpel spelletje. Waarbij je dus tegelijkertijd werkt aan geheugen en concentratievermogen. En……….. de Hollandse cultuur!

Dinsdag
Had me verheugd op elke dag erop uit te gaan om scholen te bezoeken, maar moet dat nog even uitstellen. Er moeten gegevens worden verzameld op alle scholen onder alle teachers van P1 t/m P5. En er moeten SSLs worden benoemd op alle scholen die P1-P3 gaan ondersteunen.
Of dat aankomende donderdag ingeleverd kan worden! Haha, nee dus! Heb dat ook gelijk teruggemaild: impossible!
We hebben nu 95 scholen ipv 93. Ik was nog in de veronderstelling dat we formulieren konden afleveren, dat ze dat dan zelf even in kunnen vullen én dat we die formulieren aan het eind weer op konden halen. Maar zo werkt het niet, Monique! Formulieren moeten ter plekke worden ingevuld om er voor te zorgen dat het zorgvuldig en goed gebeurd. Leraren moeten veel gegevens over zichzelf afgeven, dat moet persoonlijk, kan niet via de headteacher. Dat betekent dus naar de school, alle betreffende leraren optrommelen en dan invullen. Bigabo is de enige SLF die de beschikking heeft over een laptop en dus ter plekke die formulieren gaat intypen. De rest heeft alleen een tablet waarop deze lijsten invullen heel lastig én tijdrovend is. Dus………. die gaan het invullen op een kopie met de hand.
Ik blijf thuis want meegaan kost nóg meer tijd in de vorm van beleefdheidsgesprekjes met headteachers etc en maken van groepsfoto’s. Dus zodra er een lijst is ingevuld, foto maken en naar mij sturen. Dan kan ik het hier thuis intypen. Dat gaat een stuk sneller (denk ik...). Ondertussen kan de SLF naar de volgende school. Wel graag duidelijk schrijven, heb ik als opdracht meegegeven.
Tegelijkertijd baal ik er enorm van. Al dat thuis zitten, is niet goed voor mijn humeur. Volgens de planning moet ik deze maand een aantal trainingen doen: een training over Social Collect (het monitoring, evaluation and learning programma), een technische oriëntatie over Foundation 1, een oriëntatie over het SSL-model én dit daarna doorgeven aan de SSLs. En een meeting in Kigali met alle veldteams. Dus hoop ik maar dat het nu even stilte is voor de storm. Heb zó de neiging om David te vragen óf hij al datums heeft en hem eraan te herinneren dat ik in dit opzicht nog steeds een nieuwe DTA ben (wat ze voor het gemak maar even vergeten). Maar wil hem niet opjagen óf irriteren in het kader van choose your battles en dus vertrouw ik er maar op dat het goed komt.

Woensdag
Ben om 5 uur klaarwakker! Gats, veel te vroeg. Even later barst er hevig onweer los met fikse regen. Om 6 uur krijg ik al de 1^e Whatsappjes van mijn team, kunnen ook niet meer slapen óf willen vroeg op pad. Ik probeer nog wat weg te dommelen, maar lukt niet. Dus lees ik in mijn bed én als ik dat zat ben, kijk ik nog een aflevering van een serie. Om 08.00 uur er toch maar uit. Nieuwe dag en mijn hoofd vol plannen, mailtjes naar diverse mensen en verder met de datacollectie.
Gelukkig blijken veel scholen zelf al een document te hebben gemaakt met daarop de gegevens van alle BFL teachers en SSLs. Dat scheelt een hoop tijd, echter……… mijn internet is zo traag als dikke stront (sorry!). Dus zit ik continu in de wachtstand totdat de info verstuurd van mijn telefoon beschikbaar is op mijn laptop en ik het kan toevoegen. Weer een flinke geduldsoefening hier. Ik ben gewend om aan verschillende dingen tegelijk te werken, maar mijn internet trekt dat echt niet. Dus moet ik iedere keer wachten totdat een bericht is verstuurd voordat ik iets anders op het internet kan doen…….. Ik zie mailtjes binnenkomen maar kan de inhoud niet lezen omdat het downloaden niet lukt, aarghhh!
Organiseer tussendoor mijn waterhuishouding omdat er de laatste dagen al verschillende keren gen water was. Heb mezelf een thermoskan van 2 liter gekocht zodat ik de hele dag heet water heb voor thee en koffie (truc van Gerjanne). Zorg dat mijn jerrycan tot de top is gevuld, extra emmer met water in de badkamer én vul verschillende thermosbekers en flessen voor het geval dat.
Gistermiddag kwam er een mailtje van David dat er vrijdag een planning meeting is met de 3 teams van onze districten in Nyagatare, uurtje met de bus. Dat betekent donderdagmiddag reizen, warme douche en nachtje in hotel zodat we op tijd kunnen beginnen. En natuurlijk heb ik daar zin in….. alleen betekent het wel weer een dag minder om data te verzamelen. Vanuit het hoofdkantoor wordt de druk flink opgevoerd met herinneringsmailtjes. Sorry, het is niet anders. Dit is pas de 1^e gelegenheid om correcte en complete gegevens te verzamelen. Mijn SLFs waren op verlof in december en scholen waren toen nog niet in staat om de juiste gegevens te geven. En ik hou er niet van om iets in te sturen dat nog niet compleet en gechecked is. Dat geeft alleen maar meer werk voor de ontvangers.
David belt om te overleggen nadat ik een bericht heb gedaan dat iedereen keihard bezig is maar dat de deadline halen heel lastig wordt. Ben blij dat hij meedenkt……. Er zit wel iets speling in de deadline, onder ons gezegd. We werken gewoon keihard door én dan stuur ik het morgen om 12.00 uur in, met de opmerking dat de lijst nog niet compleet is. De complete lijst kan ik dan volgende week dinsdag/woensdag versturen.
Mijn internet gaat vanaf 12.00 uur als een speer!! Mooi, houden zo!
Ondertussen bericht dat de week van 21 t/m 25 januari ik in Kigali moet zijn voor training om de SSLs te ondersteunen (2 dagen) én de kick-off van de verlenging van BLF voor P4-P5 (1 dag). Intensief, maar vast ook heel gezellig met iedereen.
Om 14.30 uur nokt internet er weer mee! En mijn telefoon moet aan de lader. Ehm, misschien een goed moment om even een half uurtje wat anders te gaan doen. Dutje maar, denk ik! Heb vierkante ogen inmiddels.
Vanaf 16.00 uur loopt het weer als een trein. David komt eind vd middag op mijn verzoek langs om een aantal zaken aangaande mijzelf te bespreken. Ik wil weten welke opties ik heb. Maar…… hij heeft ook een aantal verzoeken aan mij. Mijn werk verschuift voorlopig wat meer naar andere districten, die op dit moment geen DTA hebben. En morgen ga ik de programmamanager bellen om te pleiten om Elie te behouden als acting-DTA. Eind januari schijnt zijn district Nyagatare een Internationale DTA te krijgen en zou hij weer terug moeten naar SLF. Dat zou echt zó zonde zijn! En team Kayonza heeft een acting DTA nodig en die zou dan uit mijn team moeten komen. Sorry, ik heb misschien 1 SLF die dat zou kunnen, maar die moet echt in dit district blijven omdat hij hoofd van de familie is en deze familie heeft heel veel problemen. Elie heeft zoveel inzet en kwaliteiten, dat is voor mij de aangewezen persoon, hoop dat ik de programmamanager kan overtuigen. David heeft dat vanmorgen geprobeerd, maar kwam er niet echt doorheen, zegt hij. Nu ik met hetzelfde idee kom, wil hij dat ik de programmamanager bel. Ga mijn best doen, ik moet er niet aan denken dat ik Elie kwijtraak als collega én maatje. Hou hem liever in de buurt! Zou ook echt een uitholling zijn van mijn Rwanda-jaar!
Tussendoor even koken en dan weer verder met mijn datalijst. Om 22.30 uur besluit ik toch maar te stoppen. Ik word moe en wil geen fouten maken. Ga er wel om 06.00 uur uit morgen, mijn SLFs hebben echt zo verschrikkelijk hard gewerkt deze laatste 2 dagen. Wat ze hebben aangeleverd, wil ik ook echt morgen indienen!

Donderdag
Heb voor geen meter geslapen: mijn hoofd vol met data én wat ik tegen Philbert, de programmamanager ga zeggen. Philbert hangt net onder de hele grote baas, PapaDiouf en heeft samen met Damian (die me heeft aangenomen) de leiding, Heb hem 2x gesproken tijdens mijn introductie en iedereen was op zijn hoede als hij je iets ging vragen. Weet nog dat hij me toen echt aan het testen was, wat weet je allemaal al van BLF. Had me in Nederland al goed voorbereid maar hoe meer goede antwoorden ik gaf, hoe leuker hij het vond én nog meer ging vragen. Voelde ook echt als een soort examen, weet ik nog. Ben om 03.00 uur weer klaarwakker! Dan maar weer lezen tot ik weer in slaap val. Om 06.00 uur eruit en om 07.00 uur zit ik weer startklaar achter mijn laptop. Mijn SLFs zijn ook weer goed bezig, de data stromen al weer binnen. Heb even uitgerekend, 95 scholen met gemiddeld 10-15 leraren, dat zijn meer dan 1000 leraren waarvan we de data moeten verzamelen, gekkenwerk!! Ik kan geen ID nummer of Mobile Phone number meer zien. De meeste SLFs sturen me getypte info toe, dat is dan knip en plakwerk én ze splitsen in rekenleraren in P4-P5, rekenleraren P1-P3, leraren Engels in P4-P5, leraren Engels in P1-P3 én dan ook nog wie de SLLs zijn in de onderbouw. Maar beide meiden sturen me foto’s van handgeschreven gegevens, wat ik zelf heb voorgesteld, om ze geen dubbel werk te laten doen. Maar………… vanaf een foto nummers en namen in het Kinyarwanda overtypen is echt een hels karwei!
Om 09.00 uur bel ik Philbert en vraag of ik hem iets voor mag leggen. Hij is heel verrast, maar weet heel goed wie ik ben. Wat ik dan weer knap vind! Dus vertel ik mijn verhaal en draag Elie voor als acting DTA in Kayonza of Nyagatare. Onderstreep nog eens zijn kwaliteiten en dat beide teams veel respect voor hem hebben. Het zou echt een groot verlies zijn voor BLF als Elie deze functie weer kwijtraakt. Hij luistert aandachtig. Legt me wat issues voor, die niets met Elie te maken hebben, maar meer met organisatorische zaken. En dan zegt hij: Ok! Wil jij dit met Elie bespreken of ga ik dat doen? Ik twijfel even, ik ben hier niet degene die mensen aanneemt. Maar ik zie Elie morgen, dus zeg ik dat ik het wel met hem wil bespreken. Prima, zegt hij, hou me op de hoogte. Yes, boss!

En vervolgens krijg ik half uurtje daarna een mailtje dat ik verondersteld wordt om, naast mijn Gatsibo team, 30% van mijn tijd te besteden aan team Nyagatare (het team van Elie). Als ervaren DTA. Haha, ze vergeten hier steeds dat ik er nog maar 3 maanden ben, heb nog niet eens een klas in actie gezien én een schoolvisit gedaan zoals het hoort. Ik leer meer van Elie dan hij van mij. Maar prima! Werk graag met hem samen. Als er een internationale DTA komt voor Nyagatare, kan ik dat na een tijdje weer loslaten, denk ik?
’s Middags reis ik met David in de bus naar Nyagatere omdat we morgen een meeting daar hebben. Ik heb echt nog niet de helft van de data klaar en ventileer dat een paar keer tegen David, die het maar wil versturen. Beide andere teams lopen tegen hetzelfde aan. En we arriveren allemaal doodop in het hotel: van het ophalen van de gegevens op de scholen (SLFs) óf van het samenstellen van de lijsten (DTAs). Ik werk in het hotel nog weer twee uur aan de lijst. Vierkante en branderige ogen. Uiteindelijk komt David tijdens het eten met het idee om morgenochtend om 08.00 uur nog 1 uur samen te besteden hieraan. En het dan naar Kigali te sturen met de vermelding dat het nog niet compleet is en dat we begin volgende week nog een update sturen. Heel fijn, David!! Hoeven we nu na het eten ons niet meer druk te maken, kunnen we even ontspannen en op tijd het bed in.

Vrijdag
Om 08.00 uur zit ik met mijn team in de conferentiezaal om verder te werken aan de data. De andere teams druppelen ook langzaam binnen. Blij om Elie te zien! Straks even bijkletsen en mijn opdracht van Philbert uitvoeren.
Na een uurtje komt David ook, hij is eerst bij het district geweest. Iedereen is echt keihard achter zijn laptop bezig en/of Headteachers aan het bellen. Hij is onder de indruk, zie ik. En dat maakt dat hij besluit om de meeting heel kort te houden zodat we de rest van de dag hiermee verder kunnen. Na de (echt korte!) meeting gaat hij onbewust buiten de groep zitten met zijn laptop. Mede omdat hij ook nog moet ontbijten daar. Als ik even later hem wat ga vragen en een foto wil nemen van de hardwerkende groep, maak ik een grapje dat hij als echte baas nu buiten de groep zit. Ai, dat komt aan. Ik geef aan dat het een grapje is, dat snapt hij, maar ik heb ook gelijk, zegt hij. En vervolgens komt hij tussen de rest zitten. Rond 14.00 uur houden de meesten het voor gezien: of ze zijn klaar óf ze moeten met de VSO car naar Kigali. Ik kan mee in de VSO car, maar heb met Elie afgesproken dat wij nog doorwerken en samen reizen: ik naar Kabarore en hij naar zijn gezin.
Tussendoor overhandig ik ook nog de gehoorapparaatjes van Sabine aan een andere Elie, die het bij de Rwandan Union of Deaf gaat afleveren. Blij dat het me gelukt is dit bij een instantie te krijgen die er een kind mee gaat helpen!

Elie is superblij met mijn pleidooi bij Philbert om hem acting DTA in Kayonza te maken. Hij vindt deze functie leuk, wil nog veel meer ervaring ermee opdoen én hij kan dan weer bij zijn gezin wonen, want die wonen in dit district. Zó fijn voor hem! Ik gooi nogmaals een mailtje naar Philbert met verslag van ons gesprek. Nu maar hopen dat het ook echt gaat gebeuren: dat weet je namelijk maar nooit!

Tot 00.00 uur werk ik nog aan de data. Heb ondertussen contact met SLF Jean de Dieu, die nog steeds bezig is met het intypen van de data op zijn tablet. Ik maak me zorgen! Hij moet morgen weer in Kigali zijn op de universiteit. Uiteindelijk zeg ik dat hij me moet sturen wat hij al heeft en dan echt stoppen en gaan slapen. Jean de Dieu heeft in zijn Whatsapp status: never give up! En dat klopt ook echt: hij geeft nooit op! Maar wel met gevolg dat hij zichzelf aan het uitputten is, niet luistert naar zijn lijf, slecht voor zichzelf zorgt qua voedsel en water én zijn gezin maar een paar weken in het jaar ziet. Hij gaat overstag en stuurt me wat klaar is. Het is dan 00.39 uur.

Zaterdag
Vanmorgen zag ik dat hij me om 04.30 uur een berichtje heeft gestuurd dat hij in de bus naar Kigali zit. Dat is hooguit 2,5 uur slaap! En hij heeft een examen vandaag……….
Ik werk vandaag de hele dag nog verder aan de data. Stuur het echt pas in als ik er zeker van ben dat er geen fouten in zitten. Ze hebben niets aan een lijst die niet klopt (lekker eigenwijs!). Maar David staat erop dat wat klaar is, vandaag wordt ingestuurd. Kwestie van voldoen aan een deadline, ongeacht of de gegevens kloppen. Komende week de update er dan maar achteraan.

En tot slot: terwijl ik dit aan het typen ben, krijg ik bezoek. De overbuurman, Isaiah, komt kennis maken. Ik heb hem al heel even ontmoet in het voorbijgaan ontmoet, toen ik op weg ging naar Kigali om naar Gerjanne te reizen. Heel gesprek, erg leuk! Hij spreekt goed Engels, heeft Frans en Engels gestudeerd op de universiteit en daar ook 1 jaar les gegeven. Al gaandeweg het gesprek wordt het me duidelijk dat deze man veel belangrijke functies heeft gehad. Hij weet wat mijn werk hier is, hij is namelijk ook Director of Studies én onderwijsinspecteur geweest. Hij is zelfs Vice Mayor van Social Affaires geweest, wat een hele hoge positie in Rwanda is. Het is belangrijk om dit soort contacten in je netwerk te hebben. Er wordt me veel duidelijk: de hiërarchie hier is als volgt: het land Rwanda met zijn regering, daaronder de provincies (Eastern, Western, South, North provincies en Kigali), dan de districts, daaronder de sectors. Tot dusver wist ik dat. Daarbinnen heb je dan cels, ik woon in 1 van de 4 cellen van Kabarore, daarbinnen weer gemeenschappen (groepen van 20 families die in hetzelfde gebied wonen) en dan de families zelf. Isaiah is ook hoofd van een cel, maar niet van mijn cel. Het hoofd van mijn cel woont blijkbaar naast mij (zit wel een weg tussen). Isaiah verbaast zich dat ik die nog niet heb ontmoet. Is hij nog niet op bezoek geweest, vraagt hij? Vermoed zomaar dat hij dit wel even gaat regelen. Struikelblok is, denk ik, dat het hoofd van mijn cel waarschijnlijk geen of weinig Engels spreekt. Ik moet toch ook maar mijn Frans gaan opfrissen…………
En haha, ik heb een verkeerd beeld van mijn achterburen. Het verhaal van Alexis klopt wel, maar van Philip niet. Die blijkt niet mijn achterbuurman te zijn, dat is Francois, hoofd van het Healthcenter hier in Kabarore. Die zie ik hier inderdaad regelmatig binnen stappen en dan groeten we elkaar wel. Maar ik heb eigenlijk nooit een echt gesprek met hem gehad. Philip is hier heel vaak (vaker dan Francois) maar Isaiah denkt dat hij de huisjongen is, die wast, schoonmaakt en kookt en op het huis past als Francois er niet is. Zijn familie woont namelijk ergens anders en daar is hij ook regelmatig.
In ieder geval is Isaiah iemand die belangrijk voor mij kan zijn om in mijn netwerk te hebben.
We wisselen telefoonnummers uit. Ik kan hem altijd bellen als ik hulp nodig heb, zegt hij. Zelfs midden in de nacht.

Ik ga mijn datalijst afmaken, mijn maandelijkse rapport en maandelijks plan schrijven.
Morgen een dagje ontspannen, hoop ik! En maandag weer naar Kayonza voor meeting met David, Elie en Emanuelle. Heel benieuwd hoe de rest van de week er dan uit gaan zien; er staat van alles te gebeuren, maar niets is zeker……….

Week 14: volg je hart - Rwandees feestje - geradbraakt na het reizen

Weekend 27 t/m 29 december

Vrijdag een relaxt dagje. Gerjanne is op pad om uit te zoeken hoe ze kan blijven na 5 januari. Haar VSO periode is na 3,5 jaar echt afgelopen. Maar ze wil hier blijven en dus moet ze kijken of en hoe ze verder kan met werken én een visa. De afgelopen weken samen gebrainstormd over de opties die ze heeft. Ik blijf thuis, lezen, puzzelen, serie kijken. Het is ontzettend leuk om te zien hoe ze hier na al die tijd is gesetteld. Fijn huis, lees- en spelletjesclub voor de kinderen van haar nachtwaker, broertje en zusje van haar dagbewaker en wat kinderen uit haar buurt. Haar visie op de ontwikkeling van kinderen is spelen én bewegen. Door spel en beweging worden beide hersenhelften gestimuleerd en dat heeft weer invloed op de executieve functies én het leren. Dus doen ze veel motorische oefeningen als kruisloop, touwtje springen, stuiteren en overgooien met een balletje en spelletjes als memory, kwartetten, ganzenbord, mens-erger-je-niet en puzzeltjes leggen. Steeds als ze naar Nederland gaat, komt er weer een spel mee naar Rwanda. Mooi succesverhaal met een meisje dat voor de 3e keer in P1 moest starten omdat het lezen maar niet op gang kwam. Met veel motorische oefeningen en spel, bij Gerjanne en bij haar thuis en in later stadium leesoefeningen, kan het meisje nu lezen!
Ik neem straks wat spelletjes mee naar Kabarore.
Haar dagbewaker Mutuyoba is een ontzettend leuk joch van 22. Hij is een drop-out van school , heeft maar 3 jaar basisonderwijs gehad met als voornaamste oorzaak zijn onstabiele thuissituatie in die tijd. Maar Gerjanne heeft hem Engels geleerd en hij haar Kinyarwanda, door middel van memorykaartjes. Hij doet verder allerlei extra klussen, als naar de markt, wassen, de tuin, schoonmaken en koken als er een feestje is. En is haar vraagbaak om steeds meer de cultuur te snappen en contacten op te bouwen in het dorp. Ze hebben samen een varken gekocht waarmee ze biggen fokken voor de verkoop. Er is een moestuin aangelegd waarin naast de gebruikelijke Rwandese producten nu ook boerenkool, sla en aardbeien staan. Bananenbomen zijn geplant.
Grootste compliment van hem naar Gerjanne: mijn brein sliep al die tijd, nu is dat wakker. Het is echt een slim joch dat heel volwassen zaken kan benaderen.

Zaterdag hebben we een feestje gevierd, 3/4 op zijn Rwandees en 1/4 op zijn Nederlands. Een Rwandees feestje gaat als volgt: er wordt eten gekookt (in dit geval door Mutuyoba), rundvlees in een saus van groente, knoflook en pinda (heerlijk!), rijst en friet met ui. Hij kookt dit buiten op hout in een gat in de grond. Is daar 2 dagen mee bezig. Gerjanne en ik hebben er gemengde sla en papaya bij gemaakt. Van tevoren wordt er gevraagd wat je wilt drinken en daar wordt dan 1 flesje (groot of klein) van voor je gekocht. Het feestje begint met binnenkomen en wachten. Er wordt dan niet echt gepraat. Als iedereen er is, wordt er eerst gegeten. Na het eten is er spreektijd. Iedereen krijgt de gelegenheid om iets te zeggen, in dit geval was het terugblikken op 2019. Daarna zijn er kadootjes, Gerjanne heeft Kerstpakketten voor beide gezinnen. Ze neemt ook afscheid van haar nachtbewaker omdat ze deze nu zelf moet betalen. Financieel lukt dat niet. Als bedankje en als stukje zekerheid krijgt elk lid van zijn gezin een kip. Daar kunnen ze wellicht een handeltje mee opbouwen als ze verstandig zijn.
Behalve het gezin van haar nachtbewaker en de ouders, zusje en broertje van Mutuyoba zijn ook Dominique (haar buurman en motordriver) en zijn vrouw er. En Silver, een vriend die studeert in Kigali maar nu met Kerst in het dorp is. Als de kado’s zijn gegeven, maken we nog wat groepsfoto’s en daarna gaat iedereen weg.
Feestjes hebben hier een vast protocol, bij Gerjanne gaat het al iets losser maar daar heeft ze echt haar best voor moeten doen.

Ik ben hier nu sinds vorige week dinsdag en het loopt eigenlijk vanzelf. Gerjanne werkt tussendoor aan het bedrijf (consultancy, training, coaching op het gebied van spelen en leren) wat ze wil starten. Hebben steeds de opties die ze had besproken en het is wel duidelijk dat ze hier het meest enthousiast over is. Ook al is het de grootste sprong in het diepe die ze nu kan maken met nog veel onzekerheden. Maar soms moet je die sprong gewoon wagen. Ik zie en voel in ieder geval duidelijk dat dit Gerjanne ten voeten uit is. Volg je hart!
Ook al kan het betekenen dat het hier toch niet goedgekeurd wordt en het over een week gewoon einde verhaal is en dus back to the Netherlands.
Ze werkt nu aan haar website én contacten. Morgen (maandag) wordt voor haar een belangrijke dag. Dan gaat ze haar bedrijf online registreren, als dat lukt weet ze na 6 uur of dat is goedgekeurd. Daarmee (en met nog wat ander bewijsmateriaal) kan ze dan vrijdag naar immigratie om een nieuwe visumaanvraag te doen. Zo spannend!!! Het wordt erop of eronder.

Het is nu zondagmiddag, Gerjanne is hiernaast in de tuin van de kerk waar een ceremonie is voor een geboorte. Ik heb 3 van haar kinderen om tafel omdat ze haar spelletjes/leesclub heeft. Ondertussen appen we......Gerjanne: we volgen een protocol....... weet niet welke .....
Even later: best interessant......... ik: je moet wel opletten, he! Je bent nu al 10 minuten online........ Gerjanne: ik doe wat iedereen doet! En even later: ....... ik kan nu niet weg.........
Ik heb ondertussen de kinderen ontvangen. Het broertje en zusje van Mutuyoba zijn vrij genoeg. Het andere meisje dat er is, draagt een verhaal mee. Ze heeft me al eerder gezien en ik ken haar verhaal. Ze is 9, ernstig koppie, mager als een lat en ziet eruit als 5. Ze praat thuis wel maar hier en op school niet. Ze heeft een schuwe blik en houdt me goed in de gaten. Was best even schrikken voor haar toen ik de poort opendeed in plaats van Gerjanne. Maar ze stapt dapper naar binnen. En ik had al papier en kleurpotloden klaargelegd. Alledrie beginnen ze met patronen tekenen met beide handen. Na een tijdje pakt het oudste meisje een tienerblad in het Kinyarwanda (ze heeft haar basisschool al helemaal gedaan, maar...... het lezen was nog niet op niveau en dus is daarna weer in P2 (groep 4) begonnen en gaat komend jaar naar P4 (groep 6). Dat kan hier gewoon. En ze leest nu veel beter! Het broertje gaat puzzels maken. Daar schuif ik bij aan. En ga een beetje meedoen. Af en toe glimlach ik naar het kleine meisje dat nog steeds met 2 kleurpotloden tegelijk probeert te tekenen. Hou soms haar papier even vast. En ga dan zelf ook tekenen met 2 kleurpotloden. Ze volgt me op de voet. Dan moet ik de poort opendoen voor Gerjanne die bij het geboortefeest is weggegaan. De brede lach op het gezicht van het meisje als ze Gerjanne ziet, is onbetaalbaar!. Daarna is het gezichtje weer ernstig en dat blijft zo. Terwijl ik allerlei spelletjes speel (memory, kwartet, speed cups) met broer en zus, speelt het meisje met kinetisch zand en even later loopt ze door het huis terwijl ze een moeder speelt.
Tot slot drinken we thee met een stuk banaan, een stuk brood en een snoepje. Het meiske “pikt” het stuk banaan dat voor Gerjanne is bedoeld. Het eten gaat al schrokkend: lijkt erop dat ze continu honger heeft en gezien haar tengerheid waarschijnlijk ook flink ondervoed.
Daarna gaan ze naar huis.
Na het eten gooien we mijn USB vol met boeken, films en Kinyarwanda lessen.
Top!!

Maandag 30 december
Gerjanne is druk bezig met het online registreren van haar bedrijf. Met veel geduld, internet dat regelmatig wegvalt, helpdesk die er heel lang over doet om met een antwoord te komen en je je dus steeds afvraagt of je ze nu al wel/niet kunt herinneren, komt ze er in de loop van de ochtend doorheen. Daarna begint het wachten op goedkeuring, dat duurt 6 uur. Duimen maar!!
Ondertussen bak ik de pannekoekjes voor de lunch.
Na de lunch vertrekt ze naar het districtskantoor om daar haar plannen aan te kondigen en te kijken of ze vanuit dat kantoor mag werken in ruil voor sociale activiteiten die ze af en toe kan doen.
Gerjanne krijgt haar aanvraag online terug ter correctie. Haar bedrijfsnaam kan niet gekoppeld worden aan haar registratie...............

Oudjaarsdag
We hebben plannen gemaakt om deze dag te vieren met spelletjes en mandazi. Mandazi is een soort van oliebol dat hier gewoon het hele jaar wordt gemaakt.
Maar voordat het zover is, moet Gerjanne achter haar laptop om haar bedrijfje geregistreerd te krijgen zodat ze met dat certificaat voor de 5e januari naar de immigratiedienst kan voor haar nieuwe visum. En dit gaat niet vanzelf!! Het is nu half elf, ze is al vanaf half acht bezig en inmiddels met persoon nummer 5 in contact. Het enige wat ik kan doen is meeluisteren, vragen stellen en bevestigen, emotioneel supporteren (rustig blijven en doorzetten, Gerjanne) en koppen thee.

Half 1, na nog meer heen en weer gebel met nog meer personen, is het gelukt! Correctie doorgevoerd, haar bedrijfsnaam is toegevoegd en er wordt opnieuw gekeken naar haar registratie! Ze is superblij! Snelle lunch en dan kan ze nog op weg om een aanbevelingsbrief te halen op het district met handtekening van de vice major. En het huurcontract van haar huis met handtekening van haar landlord en lady. De rest van de dag kan ze hopelijk weer wat ontspannen. Morgen/overmorgen haar businessplan afschrijven en dan vrijdag met alles naar de immigratie voor een nieuwe visumaanvraag. Blijft spannend, vinden ze het nu wel een visum waard? Heb mijn vertrek hier om verschillende redenen uitgesteld en 1 daarvan was dat ik het niet fijn vond om haar in onzekerheid achter te laten. Grote bewondering voor haar, dit is echt wat ze wil. Zelfs na 3,5 jaar is ze het hier niet zat en kiest ze voor dit leven, alleen in het uiterste puntje van Rwanda in een afgelegen dorp met door haar raam in de verte uitzicht op Lake Kivu en Congo, haar eigen gecreëerde “familie” en een paar vrienden op flinke reisafstand. Geen organisatie meer om op terug te vallen maar wel grote passie om hier veranderingen op kleine schaal te brengen. Diepe buiging, Gerjanne, ik doe het je niet na.

Nieuwjaarsdag
Mijn terugreis naar Kigali! Ik zit dit nu bij ViaVia te typen na 8 uur reizen, pfffff. Ben om half 10 met de motor opgehaald, die was een kwartier te laat. En dus wil hij met vliegende vaart die tijd inhalen, denk ik. De wegen van Gerjanne naar de grote weg zijn ontzettend hobbelig en met grote gaten. En hij gaat echt vreselijk hard door alle mensen heen die van de kerk komen en de hele weg in beslag nemen. De busmaatschappij die ik moet hebben, blijkt vandaag niet te rijden. Dus wacht ik op de eerstvolgende andere bus die via Karongi naar Kigali gaat. Er is altijd wel iemand die dat voor je gaat regelen. En ja hoor, na 10 minuten kan ik instappen. Krijg een plek aangewezen ergens in het midden maar de buschauffeur en een man voorin roepen dat ik bij hen moet komen zitten. En dat blijkt een geweldige plek. Ik heb geweldig uitzicht hier en het grootste deel van de reis gaat langs Lake Kivu. De man naast mij heet Abdul en reist met zijn gezin naar Kigali voor familiebezoek. Hij ziet er slecht uit, denk dat hij ziek is. Hij moet onderweg ook medicijnen slikken. Maar hij spreekt redelijk Engels en is de gangmaker van de bus. En is erg zorgzaam voor zijn vrouw en kids. Heeft er geen problemen mee om mijn helm op zijn schoot te houden. Ik heb zelf 1 tas op schoot en de andere ligt tussen de chauffeur en mij in. Moet wel mijn benen in de knup leggen af en toe. Mijn rechterbeen kan naast die van mijn buurman, mijn linkerbeen moet ik optrekken op mijn stoel. Zes en half uur zo zitten, breekt je behoorlijk op. Maar af en toe gaat Abdul even bij zijn gezin kletsen of laat zijn kinderen even plassen en dan kan ik mijn benen even strekken. Onderweg gebeurt van alles: tot mijn grote verbazing gooit Abdul al het afval (plastic flessen, aluminium bakjes en papieren zakken) gewoon door het raam de bus uit! Dat vindt niemand raar. Dit blijkt niet in de natuur te blijven liggen, andere mensen ruimen dat weer op en verdienen daar een centje mee. Ja, zo kan het natuurlijk ook. De weg gaat slingerend afwisselend omlaag en omhoog en er zitten op hele stukken flinke gaten in de weg waardoor we ook op de weg zelf moeten slingeren om die te omzeilen. Met alle gevolgen: mijn achterbuurvrouw schuift in een scherpe bocht van haar stoel af het gangpad in terwijl haar al wat oudere kind net met de borst bezig is. Achterin spuugt iemand de boel onder (gebeurt regelmatig op deze reis) en dus stoppen we in de bewoonde wereld om daar schoon te maken. Verder schiet de achterklep open en moeten we achteruit rijden om de verloren lading op te halen. Maar uiteindelijk, na 7,5 uur zie ik Nyabugogo verschijnen. Bij het uitstappen bedank ik de buschauffeur en Abdul voor de reis. Als ik in de taxi zit, wat even duurde omdat de chauffeur met Ghadi van ViaVia wilde bellen om de weg te vragen, loopt Abdul nog even langs om te kijken of het gelukt is. Heel attent!
Bij ViaVia slaap ik dit keer op de slaapzaal omdat het verder vol zit. Ghadi heeft gister nog weer teruggebeld om te laten weten dat mijn kamergenoot een man is.
Geen probleem, hoop alleen dat hij niet snurkt!

Donderdag 2 januari
Mijn kamergenoot snurkt niet en ik slaap zomaar tot 09.00 uur i.p.v. om 06.00 uur weer wakker zijn. Lekker gedoucht! Ontbijten met Astrid. FOO Theo wil nog langskomen op de koffie maar ViaVia is voor hem te ver weg, half uur op de motor! En weer terug, dat kost hem ook veel geld!

Heb toch nog een heel gesprek met mijn kamergenoot als we allebei aan het inpakken zijn. Hij komt uit Antwerpen, woont nu in Brussel. is 4 maanden hier geweest voor rondreizen en wat werk voor een Belgische NGO. Eerste Afrika-ervaring en ook de 1e keer dat hij alleen reist (hij is eind 30, schat ik) , het is hem goed bevallen maar hij is ook blij dat hij vanavond weer naar huis vliegt.
Toch heeft het wel wat aangewakkerd, zegt hij. Gaat zich beraden op een jaar voor een NGO werken.
Blijf eigenlijk te lang kletsen met Astrid. Maar check dan toch uit en Ghadi belt een taxi (maar is gewoon een vriend van hem) om me naar Remera busplein te rijden. En daar wil hij 10.000 voor hebben. Nou echt niet!! Blijkbaar ben ik heel duidelijk want hij reageert met: oh, is dat teveel? Yep, dat betaal ik nog niet eens voor naar Nyabygogo wat nog 20 minuten verder weg ligt! Vertel dat ik vorige keer 4300 kwijt was. Dus maken we het deze keer af op 5000.
Kan gelijk in de bus stappen, helaas weer op een klapstoeltje. Deze hebben een lagere rugleuning en ik heb nu dus een flinke beurse plek op mijn ruggengraat en spierpijn in mijn armen en benen van mezelf in evenwicht houden en mijn tassen en helm sjouwen.
Maar......... het voelt top om in mijn centrum uit te stappen, mensen te begroeten, wat boodschappen mee te nemen en mijn huis binnen te stappen.
Alles in orde!
Paar dagen hier rommelen, benieuwd wanneer mijn manager me laat weten wat er volgende week op het programma staat.

Vrijdag 3 januari
Verstuur wat mails naar mijn manager en anderen. Ga mijn voorraden vandaag aanvullen op de markt, heb een hele lijst!

Zó benieuwd wat de komende weken op mijn programma staat. En zó lastig dat ik nu nog niet weet wat het is………
Heb met Rik en Caroline nog even de cultuurshock besproken. Bij Rik kwam deze na 3 maanden, bij Caroline pas na een halfjaar. Ik dacht dat ik er niet aan hoefde, maar na het verhaal van Caroline hou ik nog even een slag om de arm……

Ook omdat voor mijn gevoel gaat het echte, eigenlijke werk nu pas beginnen! Scholen in, klassen bezoeken waar ik ontzettend nieuwsgierig naar ben! Hele dagen op pad zijn. Wie gaat mijn motordriver zijn…….., ik hoop nog steeds op Augustin……… voor hemzelf én voor zijn gezin, maar ook voor mij vanwege zijn Engels, zijn hulp bij andere dingen. Niemand garandeert mij namelijk dat een andere motordriver wel van de drank kan afblijven!!
Nog een paar dagen in de wachtstand…….

Noot: “the views expressed in this blog are the author’s own and do not necessarily reflect those of VSO”

Dag 2019 - welkom 2020

Het is nu oudjaarsavond. En ik zit met een kop thee te typen. Geen tv met oudejaarsconference of muziek, geen oliebollen, geen visite, geen wijntje, geen vuurwerk. Wat vind ik daar van? Eigenlijk niets. Het is wat het is. Ga ook niet terugblikken op dit jaar. Vooruitkijken dan?

Vanaf morgen ligt een heel nieuw jaar voor me open. Wat en waar gaat 2020 mijbrengen? Mijn werk is nog steeds iets wat ik nog verder moet gaan ontdekken. Ga ik die termijn volledig vol maken? En wat dan daarna? Wie gaan er op mijn pad komen en zijn het dan passanten of blijvers? Komen er hoge bergen of diepe dalen of blijft het allemaal vlak. Natuurlijk weet je dat allemaal niet van tevoren en dat is maar goed ook! Heb deze week twee boeken gelezen over het begrip Ubuntu. Als 2020 over het algemeen een aantal kenmerkende waarden van Ubuntu in petto heeft (in privé en werk) dan zou dat heel mooi zijn: saamhorigheid, broederschap, gelijkheid, delen, verbondenheid, vreugde, empathie, compassie, respect, tolerantie, menselijkheid, harmonie, herverdelen en wijsheid. Weet ook dat het goed is om geen verwachtingen te hebben en met de dag en in het moment te leven. Dus vertrouw ik er maar op dat ik nu ben waar ik moet zijn en nu doe wat ik moet doen.

En dat nodige veranderingen zich vanzelf aankondigen. Go with the flow!

Voor iedereen een goed 2020!

P.s. De rest van mijn week post ik in het weekend.

Peace Corps girls, training "verkocht" en einde motordriver?

Als ik vrijdag de markt afstap en richting huis ga, komt me een motor tegemoet. En achterop zit een Muzungu! Dus keer ik weer om en spreek haar aan. Het is Corinne, net 2 dagen in dit district én zij gaat voor het Peace Corps lesgeven op één van mijn scholen in Secundary 1 en 2, Engelse lessen. We wisselen telefoonnummers uit en ze geeft me het telefoonnummer van Sarah, haar collega, die net als mij, nu in Kabarore woont. Sarah gaat hier in Kabarore lesgeven op één van mijn scholen, in P4 en S1. Deze meiden komen uit Amerika, hebben net 3 maanden homestay achter de rug, elders in het district. Dit houdt in dat ze 3 maanden bij een gastgezin hebben gewoond om ondergedompeld te worden in de Rwandese cultuur én taal. Elke dag 3 uur Kinyarwanda klas. En dat loont, want beide dames spreken heel wat Kinyarwanda. Ben stikjaloers! Ze zijn hier voor 27 maanden.
Via Whatsapp spreken we af dat ik ze maandagmiddag ontmoet in het centrum om dan naar mijn huis te lopen en thee te drinken.

Zaterdagochtend heb ik beide kids van mama Ali over de vloer. Moeders moet buiten het tuinafval opruimen, de tuinman heeft gister alle bomen en heggen gesnoeid. En ze doet vandaag weer mijn was en vloeren. We spelen rekenspelletjes, zet ze aan het tekenen waarbij ik de woorden in het Kinyarwanda én Engels erbij schrijf, en ze schrijven fanatiek de woordenlijsten over die in mijn kamer hangen van de spelletjesmiddag die we hebben gehad. Als ik even niets meer kan bedenken, zet ik ze voor de film Lion King. Arie geniet hier ongelofelijk van, Queenie vertrekt. Niet omdat ze het niet leuk vindt, maar omdat ze een vriendinnetje ophaalt. Dit meisje is al ouder en dat is mooi, want in gesprek met haar kom ik weer meer te weten. Zij heet Donata en gaat naar GS Nyarabuye (waar Sarah les gaat geven én de school met mijn favoriete headteacher). Donata gaat in januari naar P6 (groep 8) en spreekt lekker wat Engels. Zo kom ik erachter dat Queenie en Arie straks allebei naar P3 (groep 5) gaan. Ik weet zeker dat Arie ouder is dan Queenie, maar Queenie is veel kiener dan hij. Ze dirigeert hem regelmatig én helpt hem ook met schrijven of hoe een spelletje moet. Zij gaan ook naar GS Nyarabuye.
Als mama Ali klaar is, stuur ik de kinderen met haar mee naar huis. Vind het heel gezellig, maar als ik geen grenzen aangeef, zitten ze hier de hele dag én elke dag! En ik moet ook echt werken tussendoor.

Zondag heb ik een Netflix dag!. Zomaar ineens ontdek ik dat ik vandaag zonder problemen Netflix kan kijken. De internetverbinding is super vandaag. Ik wijt dat aan de zondag: ontzettend veel mensen gaan naar de kerk en die kerkgang duurt uren. Kost me wel veel Airtime, maar ik pik het vandaag gewoon even mee. Even bijtanken met wat series.

Maandag
Doe wat werk achter mijn laptop in de ochtend én loop ’s middags naar het centrum om Corinne en Sarah op te halen. Introduceer ze bij Anna, die dat geweldig vindt! Dan naar mijn huis om uurtje te kletsen. Ze zijn druk met settelen. Ik heb natuurlijk een heel groot huis met stromend water en elektriciteit. Corinne en Sarah wonen zoals de buurjongens op mijn compound. Ze hebben 2 kamers, water moeten ze bij de kraan buiten halen. Ze moeten zelf achter meubilair aan met support van hun headteachers. Daar zijn ze nu dus heel druk mee. Sarah geniet van de voordelen van mijn woonplaats en woont naast de headteacher en zijn gezin. Dat is een fijn idee. Corinne woont op een compound in een veel kleinere plaats zonder een echt centrum met shops en markt. Op dit moment woont ze er ook nog alleen, wat ze niet zo prettig vindt. Straks als de scholen weer beginnen, komen er meer teachers te wonen.
Het Peace Corps heeft strikte regels: zo mogen ze o.a. 2 dagen/nachten per maand elders verblijven, wel het Peace Corps op de hoogte stellen ivm de veiligheid. Het is echt de bedoeling dat ze integreren in de community. Echt reizen is uit den boze. Ik kan mijn vakanties elders in Rwanda doorbrengen, maar ook ik laat mijn DEM en FOO weten waar ik uithang, voor het geval er iets aan de hand is (overstromingen, aardbevingen, uitbraak van ziektes etc). Maar ik heb geen restricties hoelang en waar.
Beiden blijven Kinyarwandalessen volgen, ze moeten een Kinyarwanda tutor zoeken. De headteachers regelen dat. Ik spreek gelijk af dat als Sarah er één heeft dat ze mij zijn/haar contactgegevens geeft. Wellicht kan ik, tegen betaling uiteraard, elke week 1 of 2 uur les krijgen. Ik zou er ontzettend van balen als ik na een jaar hier gewoond te hebben, nog steeds niet verder kom dan de begroetingen. Al zou ik alleen maar beter met mama Ali en de kids kunnen communiceren.

Dinsdag
Verzoek van FOO Theo, of ik hem wil helpen morgen in Kayonza district, waar hij de kwartaalmeeting met partners moet voorzitten, omdat DEM David verlof heeft. Hij wil graag dat ik een presentatie hou van de HTs workshop. Donderdag hebben we eenzelfde meeting in mijn Gatsibo district. Dus dat zijn dan 2 vliegen in één klap. En natuurlijk wil ik dat. Moet wel mijn afspraak met Elie afzeggen, wat ik heel jammer vind. Maar werk gaat voor privé. En bijna op hetzelfde tijdstip laat Elie mij weten dat hij het morgen niet gaat redden. Nu ben ik echt blij dat ik morgen naar Kayonza ga, weer een dagje bezig buiten de deur. Elie en ik plannen komend jaar wel weer iets samen.
Een presentatie houden……… alleen maar praten wordt hem niet, dat komt niet binnen. Dus vraag ik Theo of ik het met een Powerpoint kan doen. Heb mooie foto’s van het hele gebeuren én dat komt altijd beter binnen dan “geleuter”. Geen probleem, zegt hij, dus de rest van de dag ben ik met mijn Powerpoint bezig. Ontvang ’s avonds om 22.30 uur nog een aanbeveling van mijn favoriete HT Gilbert, die aangeeft dat workshop hem veel heeft opgeleverd én dat hij dezelfde workshop wil aanbieden aan zijn Mathematic teachers in januari. Heel fijn! Morgenochtend om 06.00 uur knutsel ik deze aanbeveling nog in mijn Powerpoint.
En ik knutsel mijn Kerstkaart in elkaar. Bij gebrek aan een echte of nep Kerstboom vouw ik er één van een tijdschrift. Heb er hier nog welgeteld 1 liggen. Wachten tot het donker is, kaarsjes erbij, met Insta wat glans en effect toevoegen aan de foto én voilà, mijn Kerstkaart 2019 is klaar.
Vervolgens ben ik 2 uur bezig met het versturen van de foto via social media en Whatsapp.
Whaa, ik moet eigenlijk op tijd naar bed. Wil morgen met de bus van 07.00 uur zodat ik op tijd in Kayonza ben. Maar als je eenmaal begint met versturen, wil je ook iedereen op hetzelfde moment je Kerstkaart bezorgen. En vervolgens gaan een hoop mensen natuurlijk reageren en vragen hoe het is, dus dat kost me ook zeker nog 2 uur. Nou ja, ik haal mijn slaap wel weer in.

Woensdag
Het lukt me om met de bus van 07.00 uur naar Kayonza te reizen. Halverwege zie ik een vrouw die in de bus zat, bij een busstop plat naast de bus liggen. Huh, is ze gevallen bij het uitstappen? Heb ik niets van gemerkt. Maar dat blijkt niet het geval, deze vrouw is vanaf haar middel verlamd. Aan de manier waarop haar benen op de grond liggen, zie ik dat ze die dus echt niet kan gebruiken. Ze liggen slap op de vloer én haar voeten (ze heeft ook geen schoenen aan) staan er dwars op. Dat betekent dat ze de bus is in getild of gekropen en ook weer uit. Diep respect! Want ze doet haar tas om haar schouder, om even het beeld goed te schetsen, ze ligt nog steeds op de grond, en sleept zich dan naar haar bestemming. Wat een doorzettingsvermogen!

Theo heeft me onderweg een berichtje gedaan dat hij me met de VSO jeep van het buspark komt halen. Dat is fijn, scheelt me nog een 30-40 minuten lopen. Ben dus ruim op tijd in Silent Hill en kan aan de African tea. Theo heeft alles al super goed voorbereid en hij is er klaar voor! Hij is wel zenuwachtig, merk ik. Het is de 1^e keer dat hij dit doet, petje af!  Zegt wel -tig keer dat hij het ontzettend waardeert dat ik er ben. Vraagt een paar keer, zal ik al beginnen?
Uiteindelijk beginnen we een uur later dan gepland, als we het idee hebben dat de meeste genodigden er zijn. Hij doet het super goed! Zet iedereen gelijk in groepen aan het werk om te reflecteren op afgelopen jaar én welke verwachtingen er zijn van de verlenging van het BLF project. Ik maak foto’s voor in het verslag dat 1 van de SLFs van Kayonza gaat maken. Met een powerpoint licht hij de verlenging toe met wat meer details. Hij heeft een open houding en mensen voelen zich niet bezwaard om zich uit te spreken. Bijzonder leuk om te zien.
Ik hoor dat er in januari 200 nieuwe leraren starten in lower primary (dit district heeft 84 scholen) en deze beginnen allemaal vanaf het nulpunt, dus zonder BLF training gehad te hebben. Hele uitdaging!
Mijn Powerpoint is kort, maar krachtig en de DDE en DEO (district officials education) van Kayonza adopteren het idee gelijk én zeggen toe dat ze in het komende jaar deze workshop als district willen aanbieden aan hun headteachers. Top! Ik heb mijn document van de training bijna af (wacht nog op aanbevelingen van een aantal Hts die hem gedaan hebben) én samen met de Powerpoint moet volgens mij elk BLF team in Rwanda hiermee uit de voeten kunnen.
Heb gelijk een klik met deze district officials, wat me in mijn eigen district nog niet echt lukt. Deze mannen zijn veel beter benaderbaar en ik heb niet het idee dat ze zich verheven voelen boven de rest. Met de DDE en DEO (vrouw en man)in Gatsibo heb ik dat idee wel. Wat me best wel zorgen baart, maar misschien schiet ik een gat in hun harnas morgen met mijn PowerPoint.
Met een energizer (zo grappig om daar iedereen weer van te zien genieten, veel lol bij follow the leader) én een reflectiekring over de meeting (waarbij je de rol afplakband toegegooid krijgt en dan kort moet zeggen welk onderdeel je het meest interessant vond) sluiten we de bijeenkomst en is er lunch.
Theo heeft het grandioze idee om me bij de koffiebar te laten bestellen én dus drink ik, na 3 maanden in Rwanda, mijn eerste Rwandan cappucino. En die smaakt verrukkelijk!
De koffiebarmeneer belooft dat hij elke keer als ik er ben, voor mij een cappucino maakt!
Ik moet, tijdens mijn reizen, ook niet vergeten een koffieplantage te bezoeken. Belangrijk product hier.

We gaan nog even langs het sub-office in Kayonza om te printen en dan met de VSO jeep terugreizen naar Kabarore. In de auto vraag ik Theo of hij niet liever manager wil zijn in plaats van field operation officer. Hij moet daar even over nadenken. Hij moet wel genoeg te doen hebben, zegt hij. Als FOO is daaraan geen gebrek, DEMs hebben het makkelijker, is mijn indruk. Maar uiteindelijk zegt hij dat hij wel manager wil zijn, maar niet in BLF. Hij wil ook niet 4 of 5 jaar voor VSO werken, vind 2 jaar wel genoeg. O help! Ik moet er niet aan denken dat hij weggaat? Dus….. spreek ik met hem af dat hij blijft zolang ik in Rwanda voor VSO werk….. Beloofd, zegt hij?!!

Tijdens de reis geniet ik weer van de slierten met kinderen die water moeten halen. In de dorpen in de binnenland is geen waterleiding. Als je geluk hebt, zijn er centrale watertaps in de dorpen die door iemand worden “bewaakt” en waar je je water kunt halen. In de straat waar ik altijd doorloop, is ook zo’n punt. Maar buiten de dorpen moet er water worden gehaald uit het meer of een afwatering daarvan. En dus zie je slierten mensen met gele jerrycans door de heuvels lopen naar een plek om water te halen. En daarvan zijn er heel veel kinderen, die een passende jerrycan hebben. Hoe jonger je bent, hoe kleiner je jerrycan en vice versa. Ik schrijf genieten omdat ik het een leuk gezicht vind, maar het is in feite natuurlijk pure armoe dat het zo moet.

Ik ben om half 4 weer thuis én moe van de dag én indrukken. Tijd om even te relaxen.
Er komt vanavond nog weer werk aan. Foto’s in het verslag van vandaag knutselen én als het goed is, stuurt Theo nog de prioriteiten voor januari, zodat ik een maandplan kan maken voor mijn team.
Dan hoeft dat in de vakantie niet en kunnen we de 6^e januari gelijk van start.

Donderdag
Dezelfde meeting vandaag, maar nu in mijn eigen district. En weer valt het me op dat deze district officials en headteachers echt van een ander slag zijn dan die in Kayonza. Het gaat allemaal maar moeizaam en elke verantwoordelijkheid leggen ze buiten zichzelf en leunen ontzettend op BLF. Maar wij gaan het niet doen, we leren jullie hoe je het moet doen én daarna ben je zelf eigenaar van het proces, met ondersteuning van ons. Theo heeft het zwaar! Met support van 2 headteachers en een onderwijsinspecteur die een flinke preek houden dat je als headteacher verantwoordelijkheden hebt en die moet aangaan, worstelt hij zich er door heen.
Met mijn presentatie schiet ik inderdaad een gat in het harnas van de mannelijke District Director of Education, yes! Hij kan mijn dankzegging aan het district erg waarderen. De vrouwelijke District Education Officer was er niet, helaas. Eigenlijk vond ik het niet zo erg, kan haar maar moeilijk peilen. Aan de andere kant was dit natuurlijk een gemiste kans voor haar om een relatie met mij op te bouwen (en andersom). Ik ben er ook nog niet achter wie van de 2 nu hoger in rang is, ik schat de DDE.

Ik fungeer nu ook nog half als notulist en als fotografe. Maar dat is prima, heb liever iets nuttigs te doen. Maak ook nog een geweldige video van de energizer Follow the Leader, waar iedereen weer volop plezier heeft.
Na afloop wordt Theo geïnterviewd door de radio. Vanuit het raam neem ik stiekem een foto van zijn interview. Hij is er geweldig trots op en dat mag ook, het was vanmorgen heel erg hard werken voor hem. Kreeg om half 6 al mijn 1^e Whatsappje van hem, pfff.

Tijdens de lunch zie ik ineens weer een andere Muzungu zitten. Dat is heel vreemd, maar schat al in dat het nog weer een nieuwe Peace Corps girl is. Moet tijdens de lunch nog wat gesprekken voeren maar daarna ga ik me voorstellen. En ja, het is een Peace Corps girl, meegekomen met 1 van de headteachers. En sorry, wat een slecht idee om haar mee te nemen naar deze meeting!. In plaats van haar ook echt bij de meeting te laten zijn, heeft hij haar op het overdekte terras gezet en gelukkig wel voorzien van eten en drinken. En zelf had ze al bedacht om een boek mee te nemen. Ik weet dat het een mooie plek is met prachtig uitzicht. Maar ze heeft daar vanaf 10 uur gezeten en wij lunchten pas om half 3. En daarna hield het District zelf nog weer een meeting met de headteachers, dus dat duurde nog weer een uur. Gelukkig kwam de headteacher zelf eerder uit de meeting gelopen om met haar naar huis te gaan.
Ga haar zeker tegenkomen op de school waar ze lesgeeft, want ze gaat lesgeven in P4 en P5 en daar gaan wij ons komend jaar op focussen. Sinds vorig jaar doen ze co-teaching, wat ik geweldig vind. Zo trekken ze de Rwandan teachers 2 jaar met zich mee. Eigenlijk zouden alle organisaties meer met elkaar moeten samenwerken op onze scholen in plaats van allemaal ons eigen ding te doen.

Bij het weggaan, komt de VSO jeep terug vanuit Nyagatare waar de driver Maria heeft opgepikt.
Ik heb met haar de online training gedaan vooraf én ze was ook in de SIG training. Ze verhuist van Nyagatare naar Kigali omdat ze daar eigenlijk haar werkgebied heeft. Even dikke knuffel en we wisselen telefoonnummers uit. Kijken of we de komende week wat kunnen afspreken.

En KAK! Mijn motordriver had een flinke kater ………!  Kwam vanmorgen niet opdagen. Ik had hem ook geen berichtje gestuurd van tevoren als herinnering, wat ik meestal doe. Maar SLF Bigabo vertelde dat zijn telefoon was gestolen en dus heb ik dat bericht achterwege gelaten. En erop gehoopt dat hij het zich zou herinneren. Maar helaas…… heb daarna toch nog geprobeerd hem te bellen maar er werd niet opgenomen. FOO Theo gebeld en die heeft de VSO jeep gestuurd om me op te halen.
Hij was alleen vergeten te vertellen dat dat pas over een uur zou zijn. Op zich goed bedacht, de headteachers waren weer megalaat en dat had hij goed ingeschat. Maar was handig geweest als hij dat ook even had gemeld, nu heb ik een uur buiten zitten wachten op mijn balustrade op een andere motodriver of de VSO jeep. Het was lekker weer en op een gegeven moment heb ik mijn e-reader maar van binnen gehaald om te gaan lezen.
Mijn SLFs hebben hem eind van de dag gebeld en naar Akagera Hotel laten komen. Daar zag ik zowel Bigabo als Theo heel serieuze gesprekken met hem voeren. Die hadden natuurlijk al lang door dat hij gedronken had (gisteren volgens hem). In plaats dat ze dat nu met mij delen, nee hoor, ze laten me gewoon opstappen, verdorie! Heb ze hier beiden echt even kwaad over aangesproken. Dat zij mede verantwoordelijk zijn als er iets was gebeurd. En dat ik héél erg teleurgesteld ben dat ze niet goed op me passen. Ik wil niet op zijn motor zitten als hij niet adequaat kan reageren op de rondrennende kids die overal aanwezig zijn. Mijn SLF Bigabo reageert gelijk met excuses, hij had inderdaad door dat Augustin een flinke kater had en heeft daar ook met hem over gesproken. Prima, maar dus niet nagedacht over de eventuele gevolgen.
Ik moet nu zelf ingrijpen als we bijna een kind aanrijden omdat zij niet goed oplet én hij niet echt reageert in mijn ogen. Met een flinke brul van mij, remt hij net op tijd. Dus…. ook met een kater kun je niet rijden.

En ik heb geen andere keuze dan FOO Theo in te lichten. Hij reageert pas om 22.30 uur op mijn bericht dat Augustin een kater had met excuses dat hij het echt niet in de gaten had. Hij was niet meer zó geconcentreerd, zegt hij, niet genoeg om op te merken dat Augustin dronken was. Ik weet dat hij heel erg moe was én in een slechte stemming, dat klopt. Hij zat er echt doorheen, zat met schoenen uit en voeten op een stoel tegenover mij op het terras en had geen praatjes meer (heel bijzonder!) En als ik het filmpje in mijn hoofd even terugspoel, Augustin hield tijdens het gesprek afstand én steeds een hand voor zijn gezicht. Die speelde het goed.
En Theo reageert zoals hij moet reageren: Ik geef hem geen nieuw contract, hij mag niet meer voor je rijden, ik ga een andere zoeken. Elie reageert net zo: melden bij VSO én een andere motordriver vragen. Een beschonken driver is een groot gevaar voor zichzelf, voor jou, ons werk én de kinderen hier. 

Ik heb hier zo ontzettend de balen van! De hele vrijdag ongelofelijke drang om Auguste te slaan en een flinke schop onder zijn kont te verkopen! Sufferd! Hij had zulke goede plannen qua motor én ik heb zó mijn best gedaan om voor hem dat contract te krijgen. En dat weet hij ook……… want ook in zijn enigszins benevelde toestand blijft hij mij bedanken voor mijn steun. En zegt dat hij moet bidden voor zijn contract. En hij heeft me nu al 1x gebeld met de telefoon van iemand anders en 2 SMSjes gestuurd.
Hij krijgt deze dag in ieder geval niet betaald……….. deze komt niet in mijn motorlogboek.

Een andere motordriver hier vinden met de positieve kwaliteiten van Augustin wordt héél lastig.
Heb Theo gevraagd om samen met hem het gesprek met Augustin aan te gaan én hem een officiële laatste waarschuwing te geven. Desnoods maak ik de gevolgen visueel zichtbaar voor hem, kan hij het thuis aan de muur hangen. Maar ik denk dat Theo dan buiten zijn boekje gaat. Vrees alleen dat dit allemaal niets gaat uitmaken…….

Rond vandaag mijn officiële trainingsdocument af en verstuur het naar de juiste mensen. Hoop dat het wordt opgepakt door andere BLF teams in Rwanda. De notulen van de meeting van gisteren nog weer bewerkt met foto’s en opgestuurd. En  doe voorbereiden voor de komende 2 weken.
Vanaf morgen ben ik op “vakantie”.
Eerst een paar dagen relaxen in Kigali én dan mét of naar Gerjanne reizen (zij heeft alleen veel gedoe met haar nieuwe visum). Als het reizen met Gerjanne niet lukt, ga ik me zelf als toerist gedragen en een tour van een paar dagen boeken óf wat dagtrips her en der.
Kerst schijnt hier niet zo’n issue te zijn, in Kigali misschien wat meer Kerstsfeer maar verder is het niet zo bijzonder. Nieuwjaarsdag is wel een bijzondere dag, hoor ik.
Mijn laptop blijft thuis (in een koffer met hangslot, en onder het logeerbed vastgemaakt aan de lattenbodem met een riem met hangslot). Verwacht dus dat jullie wat langer moeten wachten op mijn volgende blog.

Allemaal alvast Fijne Kerstdagen én een goed 2020 met veel liefde en lichtpuntjes!! 

Noot: “the views expressed in this blog are the author’s own and do not necessarily reflect those of VSO”

Week 10: Akagera National Park en International Volunteersday!

Zondag
Gistermiddag met Louise wat boodschappen gedaan en geprobeerd geld te pinnen voor de safaridriver en parkentrance. Als foreign residence betaal ik minder dan de buitenlandse toerist, dat is dan weer goed geregeld. Geld pinnen ging niet door, alle geldautomaten in Kabarore waren leeg. Dan morgen maar in Kayonza proberen. Ze heeft weer lekker gekookt én ik heb bij haar geslapen. Want….. om 03.00 uur ging alweer de wekker. Flink ontbijtje met havermout en krenten én koffie. Om 04.00 uur in het pikkedonker naar het centrum gelopen waar al een bus stond te wachten. Weer een bus van International, maar was niet zo vol. Er lag een hele familie met 4 kleintjes in te slapen. Vanaf de grens met Tanzania. Bij elke stop kijkt het kleine meiske wat alleen op een stoel zit even lodderig op en zakt weer weg. Wie weet hoe lang ze al in de bus zitten én hoe lang ze nog moeten.
Driver Damascene stond al op ons te wachten! Dat is al een goed begin!
Gauw daar geld gepind en toen kon onze safari dag beginnen. Foto’s heeft iedereen al kunnen bewonderen. Gewoon met mijn telefoon genomen, maar ze zijn goed gelukt!
We waren bijna het park uit toen we nog op de kudde olifanten stuitte. Damascene was al aan het plannen om voor de uitgang nog weer om te draaien en verder te gaan zoeken. Maar was niet nodig: ze stonden ineens pal voor onze neus. Auto omgedraaid en toen rustig achteruit om heel dichtbij te komen. En om gas te kunnen geven, als het niet goed zou gaan, denk ik dan zelf. Door het achterraam van de auto zie je natuurlijk niet zoveel én dus kreeg ik de opdracht om achterstevoren uit mijn eigen raam te gaan hangen om foto’s te maken. Heb ik gedaan, flitste nog even door mijn hoofd dat ik nu mijn telefoon niet moest laten vallen: iets waar je anders nooit over nadenkt, maar dat plopt dan ineens op. Ze waren akelig dichtbij, een paar armlengtes, denk ik. Het grote olifantenhoofd kon ik bijna aanraken voor mijn gevoel. Gaaf!!

En…….. mijn huisdier is terug, helaas……. Mijn avocado leek ontploft, er zat ineens een groot gat in en restjes schil lagen op mijn aanrecht. Vreemd! Totdat ik in mijn ooghoek iets zag bewegen en even later de muis (geen muisje nu) door mijn woonkamer zag schieten. Sorry, muis, heb na mijn safari gelijk muizengif gehaald. Verschrikkelijk giftig spul wat in Nederland al jaren verboden is, volgens mij. Aangezien hij toch al aan de avocado was begonnen, heb ik nu gif op 3 stukken gesmeerd en die liggen nu verspreid door mijn huis. Helaas ook in mijn slaapkamer want daar zag ik muizenkeutels liggen. Verdenkhem er nu van een rat te zijn. Waren wel hele grote keutels ………………

Maandag
Ik tune vandaag even uit. Gevolg van te weinig slaap in combi met vrouwengedoe. Had gisteren al een bericht naar DEM David gedaan en geopperd om de meeting van vandaag via de mail te doen. Nu moet iedereen naar Kayonza reizen, voor mij is dat 1 uur, voor Elie 2 uur én voor David 3 uur. Terwijl we alleen maar 1 rapport hoeven samen te stellen waar maar weinig in staat omdat we geen schoolvisits hebben gedaan. Collega DTA Diana (Rwanda) stuurde me vrijdag een bericht dat ze met onmiddelijke ingang is gestopt bij BLF en vandaag begint met een baan op een internationale school in Kigali. Supergaaf voor haar! Alleen is er ergens iets niet goed gegaan, denk ik. Ze was zo gedreven! En nu ineens dit. Elie en ik leveren ons eigen rapportper mail aan en het enige wat David moet doen, is het samenvoegen. Zonde van de tijd en kosten.
Maar…….. hij leest mijn bericht niet. Dus dan toch maar de reis ondernemen, alleen ben ik bij het wakker worden nog steeds hondsmoe en voelen mijn spieren loodzwaar. Dus gooi ik gauw nog een bericht uit naar David en Elie, dat ik thuisblijf. Helaas zit Elie op dat moment al in de bus. Die maakt zich er verder niet druk over, hij komt uit dit land en weet hoe het gaat.
David reageert pas na 09.00 uur, heeft mijn eerste bericht nu gelezen en zegt dat ik gelijk heb. Of ik nu toch gekomen ben, vraagt hij? Dat betekent dat hij er zelf dus nog niet is! Arme Elie, zit hij nu in zijn eentje in Kayonza?

Maar ik heb mijn dagje bijtanken weer echt even nodig, merk ik. Via Youtube luister ik naar van alles en nog wat, lekker meezingen. En het maakt emoties los. Muziek roept herinneringen en gevoelens op. Relativeren, nuchter blijven denken en omdenken is hier nodig én dat lukt me ook. Maar af en toe even emotie voelen is ook nodig om bij mezelf te blijven. Don’t worry, ik heb iedereen in mijn hart én ik zit hier nog steeds met overtuiging om voor een tijdje iets te kunnen betekenen in het onderwijs, hoe klein ook. Koppen thee, kleine beetjes eten, want mijn darmen zijn ook van slag.

Dinsdag
Flutdagje……. Het enige wat ik vandaag te doen heb, is achter mijn SLFs aan appen, want die moeten nog weer gegevens achterhalen voor een lijst die voor donderdag ingeleverd moet zijn. Dit gaat weer over onbetaalde transportkosten. Ik krijg antwoorden als, ja……… er zijn wel wat PLCs niet betaald, maar ze weten niet welke…….. Uitzoeken jongens, sorry! En dat is een heel gedoe voor ze want HTs zijn niet op school óf hebben hun telefoon niet aanstaan. En ik heb een kopie nodig van de deelnemerslijst waar alle gegevens van de aanwezigen op vermeld staan. Die moet ik dan weer overtypen in de lijst die ik heb. Hels karwei, want die achternamen zijn echt verschrikkelijk (TWIHAYIMATA óf UWANYIRIGIRA) en het handschrift van de HTs is abominabel slecht. Bij sommige namen maak ik er zelf maar wat van, als hun telefoonnummer er maar bij staat, ook al zijn die ook slecht te lezen..
Ben blij als Louise even langskomt om spullen te droppen, ze is nu echt aan het afronden. Krijg van alles: lakens, muskietennet, een bak met verschillende kruiden (yes!), heel veel flipcharts en markers en kosteloos materiaal. Er komt nog meer, zegt ze. Ik ben er blij mee en tegelijk is het ook dubbel., want ze is straks weg. Ik hoop maar dat ik het vanaf januari te druk heb om haar echt te missen.
Nog een berichtje van mijn FOO Theo: morgen inchecken in Silent Hotel in Kayonza. We hebben reviewmeeting over het VSO jaar, dan nachtje slapen (yeah, warme douche!) én dan een Umuganda event (klussenochtend) in het kader van International Volunteersday met de gouverneur van de Eastern Province. Wat voor Umuganda het precies is, weet ik nog niet. Er zal ergens een klus gedaan moeten worden: bomen planten o.i.d. ? VSO shirt aan, want VSO volunteers moeten goed zichtbaar zijn.

Woensdag
En…… weer verder met mijn lijst totdat ik om 12.00 uur de bus moet gaan halen naar Kayonza. Het bussysteem werkt hier verder prima. Als je een kaartje krijgt, betekent het ook dat je een stoel hebt. Van staan in de bus is geen sprake. Ik moet alleen 3x verkassen, ik begin bijna vooraan, bij een volgende stop moet ik helemaal voorin en bij de 3^e stop moet ik weer naar helemaal achterin klimmen. Whatever….. als ik maar in Kayonza kom.
Daar nog weer een heel stuk lopen naar het hotel en halverwege moet ik schuilen voor de regen.
Maar de meeting was best leuk en waardevol. Weer een hoop nieuwe mensen. We blikken terug op het afgelopen jaar. En worden voorbereid op morgen: International Volunteersday.
We gaan een stuk land vlak maken zodat er een huis op gebouwd kan gaan worden voor kwetsbare mensen uit de community. Prima!! Hoop dat het niet regent ……….
Geniet van een heerlijke warme douche. Gelukkig heb ik een handdoek van mezelf in mijn tas gepropt. Op mijn bed ligt namelijk een nogal klamme handdoek van het hotel. Alle handdoeken worden elke dag gewassen en te drogen gelegd in de tuin (zie foto). Maar ja, als het dan regent drogen die dingen niet. En dus krijg je een vochtige handdoek op je bed. Bij het ophangen van mijn kleren komt het kledingrekje van de muur en de electriciteitskabels zijn ook niet zo netjes weggewerkt. Maar ,,,,,,,,heerlijk geslapen! In mijn eigen lakenzak, voor de zekerheid.
Ik vertel dit om ook maar even aan te geven dat al die hotels van VSO geen luxe hotels zijn, maar een soort van budgethotels. We reizen wat af met zijn allen door de grote afstanden en dat kost natuurlijk geld, beetje besparen daarop is prima. Het eten moet goed zijn én de douches warm, wat inderdaad heel prettig is.

Donderdag
Zo’n gave dag vandaag! International Volunteersday!
Bij het ontbijt kon ik eindelijk even rustig bijkletsen met FOO Theo. Hij is 38 (26 geloof je ook, hoor) en heeft 2 kinderen, een meisje van 13 en een jongen van 9. En net als Elie hebben hij en zijn vrouw besloten dat er niet meer kinderen bij gaan komen. Wij zijn volwassen, zegt hij, het is niet verantwoord om nog meer kinderen in deze wereld te laten komen. Het is zijn 2^e jaar als FOO én ik ben nog steeds blij met hem. Hiervoor deed hij iets in de financiële wereld. Maar deze gast zit zó vol energie, deze baan is hem op het lijf geschreven. Stressvol en hij is heel vaak erg moe, maar…. zich ook bewust van welke risico’s er zijn om in Rwanda te leven qua hygiëne, voeding, beweging, goed voor jezelf zorgen. Een goed voorbeeld voor anderen.

Na het ontbijt staat er 1 busje klaar om ons naar de juiste plek te brengen. Ik heb nog lang in de ontbijtzaal zitten praten met DEM Jean Claude en FOO Aimable en nu pas ik niet meer in de volle bus. Met Theo, Aimable, Violet (zeer gedreven SNECO – Special Needs Coördinator) van het district van Elie en Joseph (die met dove mensen werkt) stap ik in het busje van het hotel. Een oud barrel, maar daarover later meer.
Heel blij dat ik Joseph ontmoet, ook van het district van Elie. Want…….. ik heb van Sabine (mijn zeer slechthorende leerling van groep 5) en haar ouders haar “oude” hoortoestellen meegekregen. Die ga ik aan Elie geven, zodat Joseph die bij Elie op kan halen. Samen met zijn groep gaat hij kijken of deze bruikbaar zijn voor één van de leerlingen waar ze mee werken. Hij gaat me op de hoogte houden of dit gaat lukken. Zou heel mooi zijn!

We moeten een half uurtje rijden ongeveer, maar het blijkt nog lastig te zijn om precies de goede plek waar we aan de slag moeten te vinden. We stoppen onderweg 2x, vragen de weg, maar niemand weet wat we bedoelen. Vanaf een zijweg langs de Universiteit van Rwanda voor Education zie ik dat voor de huizen langs een diepe geul wordt gegraven. En dat gaat kilometers door, veel mensen en kinderen zijn er mee bezig. Dit blijkt nodig te zijn om een waterleiding aan te leggen om het water naar het huis te brengen dat gebouwd gaat worden. Uiteindelijk keren we om, we zijn er voorbij gereden. Een stuk land met bomen en begroeiing is de plek waar het huis moet komen. De gemeenschap heeft voor gereedschap gezorgd, maar wij zijn met veel mensen. Niet alleen VSO van de Eastern Province, maar ook studenten van de Universiteit.
Met zijn allen delen we het gereedschap en wisselen we af. Met je handen kun je ook nog veel doen.
In een uurtje is het terrein kaal op wat boomstronken na. Daarna volgen er speeches en veel dansen en zingen, zo gaaf!!!
Terug zijn de studenten ook in ons busje gestapt, we zitten er nu met zijn 15-en in. En dat trekt deze bus niet…….. hij maakt een raar geluid, en komt maar amper vooruit. Stoppen dus? Nee hoor, gewoon de hele tijd in het slakkengangetje doorrijden. Theo stapt op een gegeven moment uit en gaat duwen en wonder boven wonder krijgt het barrel ineens gang en moet hij er als een gek er achteraan rennen. Maar dat duurt maar even en dan geeft het geval het weer op. Dus allemaal eruit, en er wordt wat gerommeld aan draden en kabels. Daarna doet hij het weer een tijdje.
Ondertussen geef ik mijn telefoonnummer aan een student van de universiteit en aan een leraar. Heb ze gewaarschuwd me niet te bellen maar Whatsappen mag. Verhaal opgehangen dat als je me belt dat je dan veel geld kwijt bent, omdat het een Nederlands nummer is en daarvoor moet je dus extra betalen bij bellen. Maar….. met Emanuelle, de student, spreek ik af dat hij me met foto’s op de hoogte houdt van het bouwen van het huis. Zij gaan daar als studenten mee verder.
Bij de universiteit gooien we ze er uit en het barrel gaat van opluchting beter rijden. Maar ook dat duurt niet lang. Met horten en stoten komen we uiteindelijk weer bij het hotel.

Dan is er lunch en ik klets met Elie en 2 van zijn SLFs over van alles en nog wat: de cultuur en geschiedenis van Rwanda en hun persoonlijk leven. Dan is het tijd om weer terug te reizen. De VSO pick up moet naar het district van Elie. Om daar te komen, moet je door Kabarore rijden, waar Tharcille en ik wonen. En ook Esthers huis ligt op de route. Alleen…….. het team van Nyagatare is met 7 man aanwezig + Tharcille, Esther en ik. En Theo en driver Augustin maakt 12 mensen. Dat is teveel.. Elie kan wat mij betreft gewoon instappen met zijn team en dan reis ik met mijn SLFs met de bus. Nta kibazo (geen probleem). Maar Elie wil niet zonder mij reizen en mijn beide dames zitten al pontificaal in de pick up. Dus besluiten we samen om te gaan lopen en met de bus te reizen. Dat levert flinke protesten op. Maar wij gaan echt niet beslissen wie er dan uit die auto moeten. Driver Augustin is heel zeker van, Elie en ik moeten in de pickup en hij haalt ons terug. Er moeten mensen die auto uit, zegt hij.
Priority is het Nyagatare team. Ja, maar daar maak ik geen deel van uit én ik wil geen voordeelpositie. Daar is natuurlijk weer niemand het mee eens, ik hoor in die pickup. Pfffff, jongens!
Augustin lost het op door Tharcille en Esther naar het busstation te rijden en komt dan terug om het Nyagatare team en mij op te pikken. En natuurlijk geniet ik wel van het rijden in de pickup truck.

Thuiskomen in mijn huis voelt ook weer fijn! Kopjes thee en biscuitjes, mijn blogs en foto’s bijwerken, Facetimen met Jasper die aan een nieuwe baan is begonnen. Dag met een gouden randje.

Morgen nog een dagje capacity-building met mijn team. Laatste weekend met Louise en volgende week naar mijn SIG training in Kigali. SIG staat voor Social Inclusion and Gender. Weet nu alleen dat ik hem moet doen, maar niet wanneer ik moet gaan reizen én waar de training is. Dat hoor ik vast zondagavond of zo…………..

Alvast fijn (Sinterklaas)weekend!

Noot: “the views expressed in this blog are the author’s own and do not necessarily reflect those of VSO”